Η επόμενη ημέρα και οι αποφάσεις

γράφει ο Νίκoς Βέττας*

*Γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ και καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Η ελληνική οικονομία μπήκε στη νέα κρίση με ασθενέστερη παραγωγική βάση και υψηλότερο χρέος από τις άλλες ευρωπαϊκές. Η οικονομική πολιτική στράφηκε στην απευθείας στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, με γενικά θετική επίδραση. Οι βραχυχρόνιοι δείκτες, όμως, δεν αποτυπώνουν το βάθος του προβλήματος. Ετσι, σε μια χρονιά βαθιάς ύφεσης, η ανεργία δεν αυξήθηκε, ούτε οι πτωχεύσεις, ενώ το ισοζύγιο δημιουργίας επιχειρήσεων κινήθηκε θετικά. Αυτή, φυσικά, είναι μια μαγική εικόνα: η προστασία αναγκαστικά θα αποσυρθεί σταδιακά και τότε θα φανούν οι πραγματικές πιέσεις.

Μια κεντρική ανισορροπία αφορά την αγορά εργασίας. Και πριν από τη νέα κρίση, όχι μόνο η ανεργία ήταν εξαιρετικά υψηλή, αλλά και η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό αναιμική. Οι αναπόφευκτοι περιορισμοί που έφερε η πανδημία σε εργασία και παραγωγή δημιουργούν νέες ισχυρές πιέσεις, ιδίως σε τομείς που είναι διαχρονικά κεντρικοί για την απασχόληση στη χώρα, όπως ο τουρισμός, το λιανικό εμπόριο, η εστίαση και οι μεταφορές. Ανάλογη επίδραση έχουν και οι τεχνολογικές εξελίξεις, που επιταχύνονται. Η επίπτωση θα είναι βαρύτερη σε όσους δεν έχουν εξειδίκευση και στους νέους. Πώς θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας υψηλής αξίας και θα αντιστοιχηθούν με τις αναγκαίες δεξιότητες;

Μια δεύτερη ανισορροπία εμφανίζεται στο δημόσιο ταμείο. Από τον προγραμματισμό για πλεονάσματα, ώστε να μειώνεται το χρέος, η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας μάς έφερε σε υψηλά ελλείμματα και νέο δανεισμό. Χάρη και στην ομπρέλα προστασίας της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στην Ευρώπη, τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά, όμως οι πολιτικές ελλειμμάτων και ρευστότητας έχουν όρια και δεν είναι δωρεάν. Η εξισορρόπηση του δημόσιου ταμείου θα πρέπει να δρομολογηθεί ακριβώς σε ένα διάστημα όπου εργαζόμενοι με μειωμένα εισοδήματα, νοικοκυριά με συσσωρευμένες υποχρεώσεις, επιχειρήσεις με μειούμενα έσοδα και κλάδοι που αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις είναι αναμενόμενο πως θα στραφούν στο κράτος για διαγραφή χρεών και υποχρεώσεων, αύξηση επιδομάτων, μείωση φόρων και για ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες για να διατηρηθεί η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής και να μην υπονομευθούν οι προοπτικές ανάπτυξης;

REAL.GR