Επιμέλεια: Καίτη Κουναλάκη
Αν κάτι κάνει το Μαρόκο ιδιαίτερο προορισμό είναι ότι είναι πρωτόγνωρα εξωτικό. Παζάρια, τζαμιά, παλάτια, χρώματα, αρώματα, χαμόγελα και εκφραστικά μαύρα μάτια κρυμμένα πίσω από τσαντόρ, πολυλογάδες Άραβες και μυστηριακοί Βερβερίνοι, έρημος, Ανατολή.
Πολύχρωμη χώρα, με μοντέρνες αλλά και μεσαιωνικές πόλεις, υπέροχους κήπους, ψηλά βουνά, αλλά και απέραντη έρημο. Ιδανική εποχή για να επισκεφθείτε το Μαρόκο θεωρείται η περίοδος Οκτώβριος-Μάιος. Τους συγκεκριμένους μήνες η θερμοκρασία κυμαίνεται σε καλά επίπεδα, 15-25°C, σε αντίθεση με το καλοκαίρι που ο υδράργυρος εκτοξεύεται στους 35-40°C.Ξεκινώντας από τον Βορρά με κατεύθυνση προς τον Νότο, θα συναντήσετε πανέμορφες αλλά και τόσο διαφορετικές πόλεις.
Από την Ελλάδα δεν υπάρχουν απευθείας πτήσεις για Μαρόκο. Αν και το Ραμπάτ έχει αεροδρόμιο, ο καλύτερος τρόπος για να το προσεγγίσετε είναι να πετάξετε προς τη δημοφιλέστερη Καζαμπλάνκα, που βρίσκεται σε απόσταση 100 χλμ. και εξυπηρετείται από περισσότερες διεθνείς εταιρείες. Από την Αθήνα θα φτάσετε στην Καζαμπλάνκα με τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες που πετούν… δυτικά, ήτοι με την Alitalia, την Air France και την Iberia, μέσω Ρώμης, Παρισιού και Μαδρίτης αντίστοιχα.
Προσγειωθήκαμε στη μοντέρνα μεγαλούπολη Καζαμπλάνκα, με τους μεγάλους δρόμους, τα καινούργια κτίρια και τα πολυτελή ξενοδοχεία. Παρόλα αυτά, ακόμη κι εδώ το ανατολίτικο στοιχείο είναι εμφανές, σαν μια καλή εισαγωγή για ό,τι πρόκειται να συναντήσετε στο υπόλοιπο της χώρας. Θαυμάσαμε τα τζαμιά, τα υπέροχα αραβουργήματα στο Βασιλικό Παλάτι με τις εσωτερικές αυλές και τα σιντριβάνια.
Αυτό που δεν πρέπει με τίποτα να χάσετε όταν πάτε είναι μια επίσκεψη στο τζαμί του Χασάν του Β΄. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα τζαμιά του κόσμου, χτισμένο σε καταπληκτική τοποθεσία – ένα μέρος του είναι πάνω στη θάλασσα. Μην αρκεστείτε σε μια απλή εξωτερική ματιά, πληρώστε το ελαφρώς τσιμπημένο ( για τα δεδομένα του Μαρόκου ) εισιτήριο για να επισκεφθείτε το εσωτερικό του τζαμιού με ξεναγό. Θα θαυμάσετε την εξαιρετική αρχιτεκτονική με τα καταπληκτικά ξυλόγλυπτα, τα θερμαινόμενα δάπεδα, το νερό που ρέει στο εσωτερικό του τζαμιού αλλά και την τεχνολογία με τις οροφές που ανοίγουν ώστε οι πιστοί να είναι σε επαφή με τη φύση.
Η Καζαμπλάνκα είναι η μεγαλύτερη πόλη του Μαρόκου, καθώς και το μεγαλύτερο λιμάνι του αλλά και το σημαντικότερο οικονομικό και τουριστικό της κέντρο, αν και διοικητικά δεν είναι η πρωτεύουσα. Πασίγνωστη από την κινηματογραφική ταινία, η σύγχρονη Καζαμπλάνκα προσφέρει στον επισκέπτη της μοναδικά ηλιοβασιλέματα, υπαίθριες αγορές όπου μπορεί κανείς να αγοράσει σχεδόν τα πάντα κάνοντας φυσικά το απαραίτητο παζάρι, εστιατόρια με πεντανόστιμο παραδοσιακό φαγητό καθώς επίσης πλατείες και κτίρια από τη γαλλική και ισπανική κατοχή.
Μετά την Καζαμπλάνκα αναχώρηση για το Ραμπάτ, την πρωτεύουσα του Μαρόκου που απέχει 95 χιλιόμετρα . Μια περίεργη μείξη του παλαιού με το καινούργιο στοιχείο, κάνει τη Ραμπάτ γοητευτική. Το πιο φημισμένο αξιοθέατο της πόλης είναι ο πανύψηλος μιναρές, γνωστός και ως πύργος του Χασάν, χτισμένος τον 12ο αιώνα, στο ομώνυμο τζαμί. Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και το μαυσωλείο του Μοχάμεντ του Ε΄ με τον τάφο του Χασάν του Β΄, του αγαπημένου βασιλιά των Μαροκινών. Στην Kasbah de Oudaias ( φρούριο της πόλης ), που ορθώνεται πάνω στον Ατλαντικό ωκεανό, αξίζει ένας περίπατος στα σοκάκια με τα μικρά άσπρα σπιτάκια. Καθίστε για ένα τσάι μέντας. Αν σας παίρνει ο χρόνος, επισκεφθείτε το μουσείο παραδοσιακής τέχνης που στεγάζεται σε ένα πρώην παλάτι. Για τους γνωρίζοντες η παλιά πόλη του Ραμπάτ είναι η άθικτη όαση ηρεμίας της χώρας, που μέρα με τη μέρα κερδίζει συνεχώς έδαφος στα κιτάπια των ψαγμένων ταξιδιωτών. Η πρωτεύουσα του Μαρόκου -μικρή και «μαζεμένη» σε μέγεθος, με τα δαιδαλώδη σοκάκια, την υπέροχη Μεντίνα και την εντυπωσιακή Κάσμπα-, που το 2012 η UNESCO ανακήρυξε Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Όχι τυχαία ίσως, Ραμπάτ στα αραβικά σημαίνει «καταφύγιο». Σε αντίθεση με άλλους «εξωτικούς» προορισμούς, ο μαζικός τουρισμός δεν έχει φτάσει ακόμα εδώ. Ασφαλώς αυτό έχει και τα καλά του. Στην καρδιά της παλιάς πόλης οδηγεί από τα νότια η Rue des Consuls, που τον 17ο αιώνα συνέδεσε το όνομά της με το λευκό σκλαβοπάζαρο των Βερβέρων πειρατών. Εδώ κατέφταναν ξένοι διπλωμάτες για να «αγοράσουν» συμπατριώτες τους και να τους χαρίσουν στην ουσία την ελευθερία τους. Λέγεται μάλιστα πως ένας Γάλλος διπλωμάτης ήταν τόσο καλός σε αυτό, που οι τοπικοί άρχοντες των εκδίωξαν από τη χώρα γιατί τους… χαλούσε τη δουλειά. Αργότερα όλοι οι ξένοι διπλωμάτες υποχρεώθηκαν να ζουν σε ένα δρόμο αντί να κατοικούν διάσπαρτα στην πόλη και κάπως έτσι η Rue de Consuls πήρε το όνομα με το οποίο είναι γνωστή μέχρι σήμερα, αν και πλέον τα σπίτια ανήκουν ως επί το πλείστον σε ισχυρές οικογένειες εμπόρων.
Το μαυσωλείο του Μοχάμεντ του Ε΄
Εκτός από τη Μεντίνα, το δεύτερο σήμα κατατεθέν του Ραμπάτ είναι η Κάσμπα της Ουντάγια, μια πόλη μέσα στην πόλη όπου ζουν σήμερα περίπου 2.000 άνθρωποι. Πρόκειται για το φρούριο που ανεγέρθηκε τον 12ο αιώνα από τη δυναστεία των Αλμοχάντ και σήμερα αποτελεί περιοχή αμιγούς κατοικίας. Η θέα στον Ατλαντικό από τα ψηλότερα σημεία της είναι εντυπωσιακή – αξίζει τον κόπο μια στάση στην υπέροχη ταράτσα του ξενοδοχείου «Oudaya», ενός κτιρίου του 1918, που έχει αριστοτεχνικά ανακαινιστεί και μετατραπεί σε ξενοδοχείο πολυτελείας. Συνεχίστε περπατώντας τα φιδωτά δρομάκια της Κάσμπα και αναζητήστε το Cafe Maure, ένα από τα δημοφιλέστερα σημεία συνάντησης της πόλης. Τα τραπεζάκια του, που τιμούν συστηματικά οι ντόπιοι, βλέπουν στο λιμάνι, ενώ σερβίρει εξαιρετικό τσάι μέντας και αμυγδαλωτά.
Συνεχίζουμε το ταξίδι μας για την ιστορική πόλη Μεκνές. Μετά από 140 χλμ, φτάνουμε στην πόλη των τειχών. Ο Μουλάι Ισμαέλ μετέφερε την πρωτεύουσα στο Μεκνές το 18ο αιώνα. Περιστοίχισε τη μεγαλειώδη πόλη με τείχη μήκους 25 χλμ., με εντυπωσιακές πύλες, και έφτιαξε παλάτια, κήπους, τζαμιά και μαυσωλεία, καθώς και εντυπωσιακούς στάβλους για το ιππικό του που αριθμούσε περί τα 12.000 άλογα. Επισκεφθείτε την πλατεία El Hadim και θαυμάστε την πύλη Bab Mansour, από τις μεγαλύτερες και πιο καλοδιατηρημένες πύλες αραβικού στιλ, διακοσμημένη με πράσινα και λευκά κεραμικά πλακάκια. Μπείτε μέσα στην αυτοκρατορική πόλη, διασχίζοντας την πύλη και επισκεφθείτε τους στάβλους και το τζαμί με τον τάφο του Μουλάι Ισμαέλ.
Έπειτα κατευθυνθήκαμε στην ατμοσφαιρική Φεζ, με τη μεγαλύτερη και ομορφότερη μεντίνα. Η Φεζ βρίσκεται στο βόρειο Μαρόκο περίπου οκτώ ώρες μακριά με το τρένο απ’ το Μαρακές και 485 χιλιόμετρα .
Ενώ βρίσκεται περίπου τρεις ώρες μακριά απ’ την πρωτεύουσα, το Ραμπάτ. Μετά από 65 χλμ άφιξη στη Φεζ και τακτοποίηση στο ξενοδοχείο μας. Δείπνο & διανυκτέρευση(εδώ ήταν η συνάντηση και οι περισσότερες διαμονές ).
Η Μεντίνα είναι ένα χαρακτηριστικό πολεοδομικό τμήμα που απαντάται σε πολλές πόλεις της Βόρειας Αφρικής. Συνήθως περιβάλλεται από τείχη και περιέχει πολλούς στενούς και λαβυρινθοειδείς δρόμους. Κατασκευάζονταν από τους Άραβες ήδη από τον 9ο αιώνα.
Οι μεντίνες συχνά περιέχουν ιστορικά μνημεία, παλάτια και Τζαμιά. Τα μνημεία αυτά διατηρούνται τόσο για την ιστορική τους σημασία όσο και για την τουριστική τους αξία. Λόγω των πολύ στενών δρόμων τους οι μεντίνες είναι συχνά ελεύθερες από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις απαγορεύονται οι μοτοσικλέτες και τα ποδήλατα. Οι δρόμοι τους μπορεί να είναι στενότεροι ακόμα και από ένα μέτρο, γεγονός που τις καθιστά μοναδικές συγκριτικά με τα υπόλοιπα αστικά κέντρα της εποχής. Η σκοπιμότητα των στενών δρόμων συνήθως ήταν να αποπροσανατολίσουν και να καθυστερήσουν τους εισβολείς.
Η Φεζ, η αρχαιότερη από τις τέσσερις αυτοκρατορικές πόλεις του Μαρόκου, θεωρείται η πνευματική καρδιά της χώρας. Ιδρύθηκε στα τέλη του 8ου μ.Χ. αιώνα από Άραβες της Βορείου Αφρικής και της Ισπανίας και σύντομα εξελίχθηκε σ’ ένα από τα σπουδαιότερα θρησκευτικά και πολιτιστικά κέντρα του Μαρόκου. Σήμερα η Φεζ εμφανίζεται ως η πιο υποβλητική πόλη του Μαγκρέμπ, ενώ η πολυδαίδαλη μεντίνα της (Φεζ Eλ Μπαλί), κυκλωμένη από γεροδεμένα τείχη με ωραιότατες πύλες (η πιο φημισμένη είναι η πύλη Μπαμπ Μπου Ζελούντ), είναι από τις πιο ζωντανές και ατμοσφαιρικές μεσαιωνικές πόλεις του αραβο-ισλαμικού κόσμου.
Η πόλη χωρίζεται σε τρία μέρη: το Φεζ ελ Μπαλί, η Παλαιά Πόλη με τα τείχη, το Φεζ Τζντιντ, που αποτελεί τη Νέα Πόλη, και τη Ville Nouvelle, το νεότερο κομμάτι της πόλης που κτίστηκε από τους Γάλλους.
Ποικιλόχρωμα παζάρια με λαλίστατους μικροπωλητές, αδιέξοδα περάσματα, στενά σοκάκια, αναρίθμητες κατοικίες που ακουμπάνε η μία πάνω στην άλλη, σκεπαστές αγορές με μύρια εμπορεύματα, γερασμένα τζαμιά, αυλές σπιτιών με ολάνθιστους κήπους, ιερατικές σχολές και μικρές βιοτεχνίες συνθέτουν ένα αυθεντικό σκηνικό εποχής που μοιάζει να ανήκει περισσότερο σε μια γοητευτική ιστορία από τις «Χίλιες και μία νύχτες».
Το ιστορικό και πολιτιστικό «φορτίο» της μεντίνας Φεζ Eλ Μπαλί, σε συνδυασμό με την αυθεντική μεσαιωνική αρχιτεκτονική της και την ασύλληπτη δυναμική των Βερβέρων και Αράβων κατοίκων της, ώθησαν την UNESCO να εντάξει το 1981 την παλαιά πόλη της Φεζ στον κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Λιγότερο τουριστική από το Μαρακές, αλλά εξίσου όμορφη, η Φεζ είναι από μόνη της ένα κόσμημα. Η παλαιότερη από τις αυτοκρατορικές πόλεις
Την άλλη μέρα το απόγευμα μετά το πέρας των εργασιών βγήκαμε απ το ξενοδοχείο για μια επίσκεψη στην Μεντινα . Οπως είπαμε είναι η μεγαλύτερη και ομορφότερη μεντίνα, η οποία καλύπτει μια έκταση 300 εκταρίων και έχει 250 γειτονιές-κοινότητες με ανεξάρτητο χαμάμ, σχολείο, τζαμί και φούρνο στην καθεμία.
Πάρτε το χρόνο σας να κατηφορίσετε σ’ έναν αλλόκοτο χορό ντόπιων κατανωλωτών, πιστών, μικροπωλητών και τουριστών, με τα φορτωμένα γαϊδουράκια συχνά να παίρνουν προτεραιότητα σ’ αυτή τη διαχρονική τελετουργία που λίγο έχει αλλάξει από την ίδρυση της πόλης τον 9ο αιώνα μ.Χ.
Σε κάποια σημεία, μάλιστα, τα σοκάκια είναι τόσο στενά, που όταν περνάει γαϊδούρι, θα πρέπει να μπείτε στις εσοχές από τις πόρτες για να χωρέσετε! Ένα σημείο της πόλης που πρέπει οπωσδήποτε να δείτε είναι εκεί που βάφονται τα δέρματα με παραδοσιακό τρόπο. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την άσχημη μυρωδιά ……. στην ιστορική συνοικία των βυρσοδεψών και των βαφέων. Τα βυρσοδεψεία Chouwara (οπως ονομάζονται) αποτελούν χαρακτηριστικό κλικ ανά τους αιώνες. Μια σειρά από σκιερά γύρω μπαλκόνια ανοίγουν στις πολύχρωμες δεξαμενές, όπου εργάτες βάφουν κάτω απ’ τον ανελέητο ήλιο τα δέρματα.
Βυθισμένοι μέχρι τη μέση σ’ ένα μείγμα από κουτσουλιές περιστεριού και ούρα αγελάδας, προσγειώνουν τον ανυποψίαστο επισκέπτη σε μια γενναία πραγματικότητα. Είναι μία από τις συστηματικές ευκαιρίες που προσφέρει η Φεζ για αναθεώρηση, αντιπαραθέτοντας μπόλικη επιμονή, υπομονή και εσωτερική ηρεμία σε μια σωρία δυτικών αγαθών που αποδεικνύονται μεμιάς περιττά. Η Φεζ είναι η ιδανική πόλη για ν’ αγοράσει κανείς καλά και φτηνά δερμάτινα αφού είναι μια από τις πρώτες πόλεις σε παραγωγή αυθεντικών δερμάτινων ειδών.
Θα ακούσετε πολλά για τη μεντίνα της Φεζ. Θα σας πουν να μην πάτε το βράδυ, αλλά και να μην κυκλοφορήσετε ούτε το πρωί χωρίς ξεναγό. Η αλήθεια είναι ότι είναι ένας λαβύρινθος στον οποίο δύσκολα μπορείτε να προσανατολιστείτε και μείς με συνεργάτη και μαροκινό οδηγό πήγαμε .
Ένα ενδεδειγμένο σημείο για να ξεκινήσετε την εξερεύνηση της παλαιάς μεσαιωνικής Φεζ είναι η διάσημη πύλη Μπαμπ Μπου Ζελούντ. Περπατώντας στο κέντρο του πολυδαίδαλου αστικού ιστού της μεντίνας, μέσα σε μια θάλασσα από κτίρια, επισκεφθείτε τα πιο σημαντικά μνημεία της.
- Το μεγαλοπρεπές τζαμί Ελ Καραουάν (κτίσμα του 862, χωρητικότητας 20.000 πιστών),
- το μαυσωλείο του μουλά Ιντρίς II,
- τις ιερατικές σχολές του 14ου αιώνα Μπου Ινανία και Αλ Αταρίν (θεωρούνται από τα αρχαιότερα πανεπιστήμια στον κόσμο),
- το σιντριβάνι Φοντάκ Ναζαρίν στην ομώνυμη πλατεία και
- το ανάκτορο του Χασάν II, θα σας καλωσορίσουν στον συναρπαστικό κόσμο της παλαιάς μεσαιωνικής Φεζ.
Η μεντίνα της Φεζ είναι η μεγαλύτερη αστική περιοχή χωρίς αυτοκίνητα σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέσα στα μικρά της όρια (2,5 τετρ. χλμ.) βρίσκονται 410 τζαμιά και πάνω από 9.500 σοκάκια, ενώ υπολογίζεται ότι περίπου 1,5 εκατ. ντόπιοι μένουν ή εργάζονται μέσα σ’ αυτόν τον μεσαιωνικό λαβύρινθο.
Γανωματήδες, σιδεράδες, ξυλουργοί, υαλουργοί, ραφτάδες, βυρσοδέψες, κατασκευαστές μουσικών οργάνων και χαλκουργοί, με απαρχαιωμένα μέσα και πεπαλαιωμένες μεθόδους, κατεργάζονται τις πρώτες ύλες και παράγουν μοναδικά προϊόντα με τη δική τους προσωπική σφραγίδα. Οι περισσότεροι έχουν ξεκινήσει από μικρή ηλικία να μαθαίνουν τα μυστικά του επαγγέλματος, είτε δουλεύοντας παρέα με τον πατέρα τους είτε μαθητεύοντας κοντά σε κάποιο άλλο συγγενικό τους πρόσωπο.
Πολλά εργαστήρια είναι ορατά μέσα στα σοκάκια της μεντίνας κι έτσι μπορείτε να τα επισκεφθείτε, να δείτε τους τεχνίτες εν ώρα εργασίας, να τους γνωρίσετε και να τους απαθανατίσετε φωτογραφικά σε στιγμές έμπνευσης και δημιουργίας.
Βγαίνοντας απ’ την “Μπλε Πύλη” θα βρει κανείς λίγα μέτρα παραπέρα τα εντυπωσιακά μεγάλα τείχη της πόλης στα οποία αξίζει να περπατήσει παράλληλα και να βγάλει εντυπωσιακές φωτογραφίες.
Μετά το “Glaoui Palace”, το μεγάλο ετοιμόρροπο παλάτι στο οποίο έμενε κάποτε η βασιλική οικογένεια μα τώρα έχει αφεθεί να παλιώνει και να γκρεμίζεται στην καρδιά της Φεζ. Το συντηρούν ντόπιοι κάτοικοι οι οποίοι μένουν με τις οικογένειες τους μέσα στο παλάτι και για λίγα ευρώ δέχονται να ξεναγήσουν τουρίστες στους διαφόρους χώρους και να πουν ξανά και ξανά την ιστορία αυτού του σπουδαίου μνημείου.Πέρα από τα τείχη και λίγο πιο μακριά απ’ τη Μεδίνα, θα συναντήσει κανείς το “Jardin Jnan Sbil”, χαλαρά το ωραιότερο πάρκο όλης της χώρας! Η είσοδος σ’ αυτό είναι δωρεάν και τα υπέροχα σιντριβάνια, η ποικιλία βλάστησης και η τεχνητή λίμνη είναι μερικά μόνο απ’ τα υπέροχα που θα συναντήσετε αν αφιερώσετε μια-δυο ωρίτσες να το περπατήσετε.
Στη συνεχεία αφήσαμε την Φες για να συνεχίσουμε το ταξίδι μας και να περιηγηθούμε στον Άτλαντα .
Ο Άτλας είναι μια οροσειρά που εκτείνεται σε όλη την βορειοδυτική Αφρική, από το Μαρόκο μέχρι την Τυνησία, μέσω Αλγερίας. Στην οροσειρά του Άτλαντα συναντώνται είδη φυτών και ζώων, τα οποία είναι μοναδικά στην Αφρική, πολλά από αυτά είναι απειλούμενα ενώ ορισμένα έχουν ήδη εξαφανιστεί. Μερικά από αυτά είναι ο πίθηκος Μακάκος Μπαρμπάρι, ( τον όποιο φωτογραφήσαμε οικογενειακώς με τα μικρά του ) ,η οχιά του Άτλαντα, ο Κέδρος του Άτλαντα, η Μαύρη πεύκη κ.α. Κατά την διαδρομή μας περάσαμε από το Ιφράν, ένα κοσμοπολίτικο καταπράσινο θέρετρο καθώς και το Μπενί Μελλάλ, μια μικρή αγροτική πόλη. Αξίζει να ανέβετε τον Άτλαντα όπου το χειμώνα κάνουν και σκι παρακαλώ !
Στη συνέχεια περνάμε από τη Μιντέλτ – ένα χαρακτηριστικό χωριό στις παρυφές του μέσου Ατλάντα – και την Ερασιντία (η παλιά Ksar el Souk – οχυρό των Γάλλων λεγεωνάριων) στη Σαχαριανή πλευρά του Άτλαντα κοντά στα σύνορα με την Αλγερία.
Συνεχίζουμε για την Ερφούντ.
Με ειδικά jeep θα διασχίσουμε την βραχώδη έρημο και θα μεταφερθούμε στους ψηλούς αμμόλοφους της Μερτζούκα. Εδώ, η περιήγηση – άνοδος γίνεται πλέον με τα πόδια ή με καμήλες (προαιρετικά), για μία μαγευτική πανοραμική άποψη της ανατολής ή της δύσης του ηλίου. Βρισκόμαστε ακριβώς στην είσοδο της απέραντης ερήμου και θα δούμε πως ο ήλιος χρωματίζει τους αμμόλοφους και τις οάσεις που απλώνονται μπροστά μας. Μια εμπειρία ζωής! Στη συνέχεια θα κατευθυνθούμε προς την Τινερχίρ – μια σχετικά μεγάλη κωμόπολη χτισμένη γύρω από λόφους, δίπλα σε μια από τις ομορφότερες οάσεις του νότου. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η είσοδος στο Φαράγγι του Τόντρα. Η διαδρομή από την Τινερχίρ μέχρι την Ουαρζαζάτ είναι πανέμορφη, καθώς διασχίζουμε την κοιλάδα Νταντές, που βρίσκεται ανάμεσα στο Μεγάλο Άτλαντα και στο Τζεμπέλ Ζαχρό. Άφιξη στο ξενοδοχείο μας στην κοιλάδα Νταντές
Μια διαδρομή που συνιστώ σε όσους θέλουν να γνωρίσουν το Μαρόκο: Καζαμπλάνκα-Ραμπάτ-Μεκνές-Φες-Ιφράν- Μιντέλτ- Ερφούντ-
Ουαρζαζάτ-Μαρακές-Εσαουίρα- Καζαμπλάνκα.
Στην Ουαρζαζάτ
Μέσω μιας εντυπωσιακής ορεινής διαδρομής πάνω στην οροσειρά του Άτλαντα βρίσκεται η Ουαρζαζάτ. Αυτή η πόλη-προπύργιο της ερήμου στο παρελθόν ήταν ένας μικρός σταθμός για τους εμπόρους των καραβανιών. Σήμερα διαθέτει δύο από τις ομορφότερες κάσμπες του Μαρόκου, την Ταουρίτ, με τους πύργους που υψώνονται από τα παραδοσιακά σπίτια, και την Άιτ Μπενχάντου ( 30 χλμ. από την πόλη ) η οποία έχει ανακηρυχθεί από την UNESCO μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Από εκεί μπορείτε να ακολουθήσετε την Οδό των Χιλίων Κάσμπα, με τις οάσεις και τα χωριά των Βερβερίνων, και να εξορμήσετε στην έρημο.
Στη συνέχεια θα κατηφορίσουμε προς το Μαρακές. Λίγο έξω από την είσοδο της πόλης σε ένα κομμάτι του οροπεδίου, ιδρύθηκε από τους Γάλλους λεγεωνάριους το 1920 μία βάση στρατιωτικής μονάδας όπου υπάρχουν σήμερα κινηματογραφικά στούντιο στα οποία έχουν γυριστεί πολλές κινηματογραφικές ταινίες και μπορείτε να τα επισκεφθείτε προαιρετικά (Studio Atlas). Στη συνέχεια σταματάμε στο Άιτ Μπεν Χαντού – χωριό προστατευόμενο από την Ουνέσκο – με χαρακτηριστικές Κάσμπες, όπου γυρίστηκαν και πολλές κινηματογραφικές ταινίες. Η διαδρομή από το οροπέδιο και την “Πύλη του μεγάλου Νότου” είναι εντυπωσιακή. Ο δρόμος που οδηγεί στο Μαρακές ενώνει μια σειρά από χαρακτηριστικά χωριά της βορινής πλευράς και διασχίζει την περιοχή της φυλής των Γκλάουα. Η διαδρομή στο φαράγγι Τιζίν Τίτσκα φθάνει σε υψόμετρο 2.260 μέτρων. Θα περάσουμε από πόλεις – χωριά, θα δούμε Κάσμπες – οχυρά και σταθμούς για τα καραβάνια και θα συναντήσουμε πωλητές ημιπολύτιμων λίθων και απολιθωμάτων από τα βουνά.
Μετά από 200χλμ θα φτάσουμε στο Μαρακές
Ό,τι έχετε στο μυαλό σας όταν σκέφτεστε την Ανατολή, θα το βρείτε στο Μαρακές. Τοποθετημένο σ’ ένα σταυροδρόμι σημαντικών εμπορικών δρόμων, ανάμεσα στην οροσειρά του Ατλάντα, τη Σαχάρα και την απεραντοσύνη των νοτίων περιοχών, το Μαρακές είναι η πρωτεύουσα του Νότου και η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας. Αν το πράσινο είναι το χρώμα της Φεζ και το άσπρο του Ραμπάτ, το κόκκινο είναι το χρώμα του Μαρακές, το διαμάντι του Νότου, όπως συνηθίζουν να τη λένε στο Μαρόκο, με τα παζάρια, τις υπαίθριες αγορές, τους κήπους, τα παλάτια και μαζί χρώματα, αραβικά άλογα, τείχη, φοίνικες, πολυτελή ξενοδοχεία.
Στους πρόποδες του Άτλαντα, απλωμένο στην πεδιάδα Χαούζ, το Μαρακές κινούταν σχεδόν πάντα σε ακατάπαυστους ρυθμούς, καθώς ήταν σταθμός στον αρχαίο δρόμο των καραβανιών που έφτανε μέχρι το Τιμπουκτού. Για πολλούς αποτελεί από μόνο του προορισμό ( και όχι σταθμό σε ένα ταξίδι στο Μαρόκο). Δεν είναι τυχαίο ότι την τελευταία δεκαπενταετία πολλοί Ευρωπαίοι έχουν αγοράσει σπίτια μέσα στην παλιά πόλη που τα έχουν μετατρέψει είτε σε μόνιμες κατοικίες, είτε σε εκπληκτικά μπουτίκ ξενοδοχεία, γκαλερί, εστιατόρια, δίνοντας σε μια πόλη που, ούτως ή άλλως, έχει απίστευτο χρώμα και καλλιτεχνική αύρα. Κεντρικό στοιχείο της πόλης, γύρω από το οποίο κινούνται τα πάντα, είναι η καταπληκτική πλατεία Τζαμά Ελ Φνα ( Djemaa El Fna ), που κυριολεκτικά θα σας μεταφέρει σε άλλη εποχή. Οι επισκέψεις σας πρέπει να περιλαμβάνουν το τέμενος Κουτούμπια με τον υπέροχο μιναρέ, το Palais Dar Si Said που είναι μουσείο λαϊκής τέχνης, τους τάφους των Σααντί, το παλάτι Μπαχιά και φυσικά τους ωραιότατους κήπους Μενάρα και Μαζορέλ.
Βασικό χαρακτηριστικό της πόλης είναι τα χιλιάδες φοινικόδενδρα και οι χουρμαδιές στη είσοδο. Ο αριθμός τους υπολογίζεται σε 300.000 τέτοια δένδρα στην πόλη. Στο εσωτερικό του Μαρακές τα ποδήλατα και τα μοτοποδήλατα (χωρίς πινακίδες) που κυκλοφορούν αποτελούν μια σημαντική πλειονότητα, ενώ εκεί μπορείς να απολαύσεις μια σύντομη βόλτα στην πόλη με παραδοσιακό αμαξάκι.
Εσαουίρα
Εκατόν εβδομήντα χιλιόμετρα από το Μαρακές, στις ακτές του Ατλαντικού ντυμένη στα λευκά και τα μπλε, παραπέμπει σε κυκλαδονήσι!
Στην περιοχή της Εσσαουίρα και του Μαρακές φυτρώνουν οι αργανιές από τις οποίες βγαίνει το πανάκριβο έλαιο Argan. Η Εσσαουίρα είναι μια πόλη ντυμένη στα μπλε, η οποία σήμερα έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κέντρο μαροκινής καλλιτεχνικής δημιουργίας, με πολλούς ζωγράφους και καλλιτέχνες. Ανεβείτε στο κάστρο και περπατήστε κατά μήκος του ωκεανού.
Από δω ξεκινά η αναχώρηση για την Καζαμπλάνκα και από κει για Αθήνα . Αφήνοντας το Μαρόκο, μέσα στο αεροπλάνο, ήρθε στο νου μια μαροκινή παροιμία «Με λίγο νερό και πολύ κουράγιο κάνεις θαύματα». Πλην όμως στο Μαρόκο το νερό και μάλιστα σε μεγάλη ποσότητα το βάζει ο Θεός και το «πολύ κουράγιο» ο απλός λαός, τα θαύματα όμως τα απολαμβάνουν οι λίγοι. Εύχομαι, από καρδιάς, να γευθεί ο Μαροκινός λαός τα πλούτη, που ο Θεός πλουσιοπάροχα έδωσε στη χώρα τους.
