Εθνική παρέμβαση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο πλαίσιο ανοιχτής συζήτησης υψηλού επιπέδου της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών:
… δεν πρέπει να παραβλέψουμε ένα πιο θεμελιώδες ζήτημα: τον σεβασμό των κανόνων που διέπουν τις θάλασσές μας.
- Δημιουργήσαμε μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες για έναν λόγο: επειδή κατανοούμε ότι η τήρηση κοινών κανόνων αποτελεί το θεμέλιο της ειρήνης, της σταθερότητας και της κοινής ευημερίας. Και αυτό δεν είναι πουθενά περισσότερο εμφανές από ό,τι στη θάλασσα.
- Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, με 172 συμβαλλόμενα μέρη και θεμελιώδεις διατάξεις που αντανακλούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο και είναι δεσμευτικές για όλα τα κράτη, ξεχωρίζει ως ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της πολυμέρειας. Παρέχει ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο που διέπει τις δραστηριότητες στη θάλασσα, διαφυλάσσοντας την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, προστατεύοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών και καθιστώντας δυνατή την άνθηση του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.
- Ωστόσο, το Διεθνές Δίκαιο, κυρίες και κύριοι, δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο και οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσές μας δεν μπορούν να αναδιατυπωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών.
Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα από τη δική μας περιοχή, την Ανατολική Μεσόγειο.
- Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια.
- Η Ελλάδα και η Λιβύη είναι φυσικοί γείτονες, με αντικείμενες ακτές. Έχουν το δικαίωμα, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, να οριοθετήσουν τις θαλάσσιες ζώνες τους μέσω συμφωνίας.
- Αντίθετα, η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν, το επαναλαμβάνω, δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Ωστόσο, έχουν επιχειρήσει να καθορίσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους. Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο -να το επαναλάβω: δεν υπάρχει προηγούμενο- για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση. … Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει ουσιαστικά να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, ωσάν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους. …
Όμως, η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη.
- Η Μεσόγειος μοιράζεται μεταξύ 21 παραθαλάσσιων κρατών. Τα θαλάσσια σύνορα προορίζονται για οριοθέτηση μεταξύ γειτονικών κρατών, όχι απλώς μεταξύ φίλων.
- Η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που συνήφθη μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου, το 2020, αποτελεί πρότυπο για τον τρόπο με τον οποίο γειτονικά κράτη μπορούν να καταλήξουν σε αμοιβαία συμφωνημένες λύσεις, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν αντικείμενες ακτές…
- Το Διεθνές Δίκαιο είναι απολύτως σαφές: τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας αντανακλούν -το επαναλαμβάνω- εθιμικό δίκαιο που είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη.
- Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου.
- Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει αυτές τις θεμελιώδεις αρχές. Δεν παράγει έννομα αποτελέσματα όσον αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. …
Ο παράνομος χαρακτήρας αυτού του μνημονίου έχει αναγνωριστεί σαφώς από τη διεθνή κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένα εκ των οποίων εκπροσωπούνται σε αυτό το τραπέζι.
- Όσος χρόνος κι αν περάσει, ή όσο συχνά κι αν επαναλαμβάνονται οι παράνομες αξιώσεις, αυτό που είναι παράνομο παραμένει παράνομο.
- Ωστόσο, δεν πρόκειται απλώς για μια διμερή διαφωνία. Αφορά την ίδια την ουσία των συζητήσεών μας για τη θαλάσσια ασφάλεια. Αμφισβητεί τα θεμέλια της πολυμέριας, απειλεί την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή και υπονομεύει τους κανόνες που προστατεύουν τα δικαιώματα των κρατών, μεγάλων και μικρών.
- Επί περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για την ειρηνική συνύπαρξη, τη συνεργασία και την επίλυση θαλάσσιων διαφορών.
Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι θάλασσές μας να μετατραπούν σε ζούγκλα, όπου τα κράτη επιλέγουν ποιους κανόνες θα τηρούν και όπου οι αυθαίρετες διεκδικήσεις αντικαθιστούν το Διεθνές Δίκαιο. Όπως τόνισε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αναφερόμενος ακριβώς σε αυτό το ζήτημα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ισχύς του νόμου υπερισχύει του νόμου της ισχύος. …
