Σήμα κινδύνου για τις σοβαρές επιπτώσεις του καύσωνα των ακραίων θερμοκρασιών στον ανθρώπινο οργανισμό εκπέμπουν οι ειδικοί, με τον Καθηγητή Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Νίκο Τζανάκη, να προειδοποιεί, μέσω του iefimerida.gr, για την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων αυτοπροστασίας.
Ο Καθηγητής και Διευθυντής Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής στο ΠΑΓΝΗ αναλύει πώς ένα παρατεταμένο κύμα ζέστης μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση του οργανισμού, ξεκαθαρίζοντας τα όρια μεταξύ της απλής θερμικής εξάντλησης και της άκρως επικίνδυνης θερμοπληξίας.
Από τη θερμική εξάντληση στην κατάρρευση
Σύμφωνα με τον κ. Τζανάκη, η αρχική αντίδραση του σώματος σε συνθήκες παρατεταμένης ακραίας ζέστης είναι η θερμική εξάντληση, η οποία στην καθομιλουμένη αναφέρεται ως «ηλίαση».
«Το πρόβλημα γίνεται δραματικό όταν η κατάσταση αυτή εξελιχθεί σε θερμοπληξία. Στο στάδιο αυτό, ο εσωτερικός μηχανισμός που διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματος σταθερή (μεταξύ 36 και 37°C) καταρρέει πλήρως», εξηγεί.
Μπαράζ βλαβών σε ζωτικά όργανα
Η αποτυχία του σώματος να αποβάλει την πλεονάζουσα θερμότητα δεν είναι μια απλή δυσφορία, αλλά μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Η κατάρρευση του θερμορυθμιστικού συστήματος προκαλεί άμεσες και σοβαρές βλάβες σε κρίσιμα όργανα: «Υπάρχει κίνδυνος για εγκεφαλική δυσλειτουργία, σύγχυση ή απώλεια αισθήσεων, υπερλειτουργία και έντονη καταπόνηση του καρδιαγγειακού συστήματος και κίνδυνος οξείας ανεπάρκειας λόγω της εκτεταμένης αφυδάτωσης», αναφέρει.
Οδηγός επιβίωσης: Τι πρέπει να αναβληθεί
Ο Καθηγητής απευθύνει σαφή σύσταση για αναδιοργάνωση του καθημερινού προγράμματος των πολιτών, εστιάζοντας στην αποφυγή των άσκοπων μετακινήσεων. Οτιδήποτε δεν είναι επείγον και απαιτεί εξωτερική εργασία πρέπει να αναβάλλεται για τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας. Καμία βαριά δραστηριότητα δεν πρέπει να εκτελείται κατά τις ώρες αιχμής της ζέστης, όταν οι συνθήκες γίνονται ανυπόφορες. Ενώ, ηλικιωμένοι, άτομα με υποκείμενα νοσήματα και ασθενείς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή οφείλουν να είναι διπλά προσεκτικοί και να παραμένουν σε προστατευμένους, κλιματιζόμενους χώρους.
Τα καμπανάκια του οργανισμού και η κωματώδης κατάσταση
Ο Νίκος Τζανάκης, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, περιγράφοντας τα στάδια της θερμικής κατάρρευσης και δίνοντας σαφείς οδηγίες προστασίας για το σπίτι και την έξοδο.
Η μετάβαση από την απλή δυσφορία στη βαριά νόσηση μπορεί να γίνει γρήγορα, αν αγνοηθούν τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια που στέλνει ο οργανισμός. «Τα πρώτα συμπτώματα που νιώθουν οι περισσότεροι είναι η έντονη ατονία, η τάση για λιποθυμία, ο πονοκέφαλος και η ζάλη. Αυτή η γενικευμένη αίσθηση αστάθειας πρέπει να θέτει αμέσως τους γύρω σε εγρήγορση για την παροχή βοήθειας. Αν η θερμική εξάντληση δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η κατάληξή της είναι η θερμοπληξία. Στο στάδιο αυτό, το θερμορυθμιστικό σύστημα του οργανισμού καταρρέει πλήρως. Εμφανίζεται απότομη άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος στους 40 – 41°C, η οποία δεν αποτελεί κοινό πυρετό», λέει.
Ο θερμοπληγής ασθενής περιέρχεται ουσιαστικά σε κωματώδη κατάσταση. Η μεταφορά του στο νοσοκομείο είναι κατεπείγουσα, καθώς απαιτείται ισχυρή ιατρική υποστήριξη, συχνά ακόμη και σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).
Η παγίδα του κλειστού χώρου
Σύμφωνα με τον Καθηγητή, είναι λανθασμένη η εντύπωση ότι ηλίαση ή θερμική εξάντληση παθαίνει κανείς μόνο κάτω από τον ήλιο. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και σε μέρη όπου δεν υπάρχει καθόλου ήλιος.
«Η παραμονή σε ένα ζεστό, μη κλιματιζόμενο δωμάτιο με θερμοκρασία 40 – 50°C θα προκαλέσει εξίσου θερμική καταπόνηση. Η μόνη διαφορά είναι ότι η εξάντληση θα εκδηλωθεί σε ελαφρώς μεγαλύτερο χρονικό διάστημα συγκριτικά με την απευθείας έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, η οποία επιταχύνει δραματικά την κατάσταση».
Πρακτικά μέτρα προστασίας εντός και εκτός σπιτιού
Στο σπίτι:
Μια θερμοκρασία γύρω στους 30°C στο εσωτερικό του σπιτιού είναι σχετικά ανεκτή με τη βοήθεια ανεμιστήρων. Αντίθετα, ο ύπνος γίνεται εξαιρετικά δύσκολος όταν ο χώρος ξεπερνά τους 28 – 29°C, προκαλώντας έντονη εφίδρωση και υπερδιέγερση.
Αποφύγετε τόσο το ζεστό όσο και το παγωμένο νερό. Τα χλιαρά μπάνια βοηθούν την εφίδρωση και διευκολύνουν το σώμα να αποβάλει τη θερμότητα.
Επιβάλλεται η λήψη πολλών υγρών και η κατανομή ελαφρών γευμάτων χωρίς λιπαρά. Το αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται πλήρως.
Στην έξοδο:
Λόγω των μεγάλων καλοκαιρινών ημερών, οι υψηλές θερμοκρασίες ξεκινούν από τις 10:00 το πρωί και διατηρούνται έως τις 17:00 – 18:00 το απόγευμα. Καλό είναι να αποφεύγονται οι άσκοπες μετακινήσεις σε αυτό το διάστημα.
Οποιαδήποτε εξωτερική υποχρέωση πρέπει να προγραμματίζεται αυστηρά μετά τις 18:00 το απόγευμα, και μόνο εφόσον το άτομο αισθάνεται απόλυτα καλά.
Η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους χωρίς μπλούζα (από τη μέση και πάνω) είναι λάθος, ειδικά κάτω από τον ήλιο. Πρέπει να χρησιμοποιούνται ελαφριά, βαμβακερά ρούχα που αποτρέπουν την απευθείας επαφή της ηλιακής ακτινοβολίας με το δέρμα.
Σε κάθε έξοδο είναι απαραίτητα τα γυαλιά ηλίου και το καπέλο.
