Γράφει η Γιάννα Χουδάκη*
Όταν εγκλωβιζόμαστε στην παγίδα των αρνητικών σκέψεων, η αρνητικότητα γίνεται το πρίσμα μέσα από το οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τη ζωή.
Οι αρνητικές σκέψεις αυξάνονται γρήγορα και κάθε μία από αυτές φέρνει αυτόματα πολύ περισσότερες. Εξελίσσονται σε χιονοστοιβάδα, που αναπτύσσει όλο και μεγαλύτερες ταχύτητες, απειλεί την αυτοπεποίθησή μας, υποβαθμίζει την ποιότητα της ζωής μας, απορροφά την ενέργεια και κλέβει τη δύναμή μας, μολύνοντας τα συναισθήματα και επηρεάζοντας τις επιλογές μας.
Ισχυροποιούνται όταν τις πιστεύουμε, όταν ξεχνάμε ότι είναι απλά λέξεις που διέρχονται από το νου μας και βιώνουμε συναισθήματα φόβου ή αγωνίας, σαν να πρόκειται για πραγματικά γεγονότα.
Οι αρνητικές σκέψεις χτίζουν τους τοίχους της προσωπικής μας φυλακής, μιας φυλακής που εμείς οι ίδιοι φτιάχνουμε για τον εαυτό μας: θλίψη, άγχος, απόγνωση, κινήσεις βασισμένες στο φόβο, ηττοπάθεια και διάθεση να τα παρατήσουμε.
Ακόμα όμως και όταν γνωρίζουμε πως πρέπει να απαλλαγούμε από αυτές, είναι δύσκολο να τις διώξουμε. Και όσο περισσότερο τις σκεφτόμαστε, τόσο πιο επίμονες γίνονται. Κολλάμε σε αυτές, με αποτέλεσμα, όχι μόνο να νιώθουμε άσχημα, αλλά, και να επιβαρύνουμε την ψυχική, αλλά και τη σωματική μας υγεία.
Για να τα καταφέρουμε, το πρώτο βήμα είναι η παρατήρηση. Τα μοτίβα των αρνητικών σκέψεων, είναι συνήθως επαναλαμβανόμενα και οι πτυχές της ζωής μας που μας φοβίζουν, συγκεκριμένες. Έτσι, κάποιος που παρατηρεί ότι ανησυχεί υπερβολικά για την υγεία του, μπορεί να είναι πλέον υποψιασμένος, ότι οι σχετεικές σκέψεις, πιθανότατα θα είναι υπερβολικές και παράλογες.
Επίγνωση επίσης, συνιστά, και η αντιπαραβολή των φόβων μας, με την πραγματικότητα. κάνοντας μια αναδρομή στο παρελθόν, εύκολα διαπιστώνουμε ότι οι σκέψεις φόβου, σπανιότατα επαληθεύονται και συνήθως δεν είναι ρεαλιστικές, αλλά αποτελούν μοτίβα νοητικής παραμόρφωσης. Το γεγονός αυτό δεν είναι τυχαίο: όταν νιώθουμε φόβο, δεν μπορούμε να σκεφτούμε λογικά, ούτε να εκτιμήσουμε σωστά την πραγματικότητα.
Ο φόβος υποσκελίζοντας τη λογική, μας οδηγεί να πιστέψουμε ότι όσα φοβόμαστε είναι ή θα γίνουν πραγματικότητα. Εδώ βρίσκεται το κλειδί: οι σκέψεις είναι απλά λέξεις που ταξιδεύουν στο νου, δεν είναι γεγονότα. Αποκυήματα ενός φαύλου κύκλου αλληλεπίδρασης με αρνητικά συναισθήματα: οι τοξικές σκέψεις γεννούν φόβο, ο φόβος πολλαπλασιάζει τις τοξικές σκέψεις και η χιονοστοιβάδα που περιγράψαμε παραπάνω, συνεχώς μεγαλώνει.
Έχει σημασία, παρόλα αυτά, να μην πολεμάμε τις αρνητικές σκέψεις, γιατί έτσι τις ενδυναμώνουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί πίσω από την προσπάθεια να απαλλαγούμε από αυτές, κρύβεται μια αίσθηση απειλής: πρέπει να τις σταματήσω γιατί θα μου κάνουν κακό. Αυτό όμως, υποδηλώνει ότι πιστεύουμε στη δύναμη τους. Αντίθετα, αν τις δεχτούμε ως κάτι φυσιολογικό, αλλά μη αληθινό και τις αφήσουμε να υπάρχουν, χωρίς να προβληματιζόμαστε πάνω σε αυτές, τότε δεν εμπλεκόμαστε συναισθηματικά και επομένως δεν τις ενισχύουμε, αντίθετα τις αποδυναμώνουμε.
Σημαντικό επίσης, είναι να αναρωτηθούμε αν, όσα μας φοβίζουν συνιστούν πραγματική απειλή. Συμβαίνει πολύ συχνά, να φοβόμαστε κάτι πολύ, αλλά όταν αυτό συμβεί, να το χειριστούμε άριστα ή να διαπιστώσουμε ότι τελικά, ήταν για καλό. Μια ασθενής μου, για παράδειγμα, ζούσε με το φόβο ότι ο σύζυγος της θα την εγκαταλείψει. Όταν αυτό πραγματικά συνέβη, το αντιμετώπισε με εξαιρετική ψυχραιμία και στο τέλος ανυπομονούσε να πάρει και τα τελευταία του πράγματα, για να οργανώσει από την αρχή το χώρο της και να κάνει επιτέλους, ένα νέο ξεκίνημα στη ζωή της.
Να μην ξεχνάμε, ότι όταν νιώθουμε παγιδευμένοι σε αρνητικές σκέψεις, είναι σημαντικό να αναλάβουμε δράση. Η ανάληψη πρωτοβουλίας μας φέρνει πιο κοντά στην πραγματικότητα και μας βοηθάει να σκεφτούμε πιο ρεαλιστικά. Για παράδειγμα, κάποιος που φοβάται να πάρει πρωτοβουλίες στην κοινωνική του ζωή, αν, αντί να το σκέφτεται και να βασανίζεται, τελικά το κάνει, θα διαπιστώσει, ότι τα πράγματα ήταν πολύ πιο απλά από όσο περίμενε και δεν υπήρχε τίποτα να φοβάται.
Χρειάζεται ακόμα, να θυμόμαστε ότι οι αντιξοότητες και οι ανθρώπινες αδυναμίες, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ζωής και της φύσης μας. Η πεποίθηση ότι γίνεται να έρχονται όλα όπως θέλουμε ή να αποφύγουμε τα λάθη δηλώνει άγνοια και συνιστά μια σκέψη ουτοπική που ενισχύει την αρνητικότητα, καθώς μας οδηγεί να σκεφτούμε ότι η δική μας ζωή έχει δυσκολίες και η δική μας προσωπικότητα αδυναμίες, ενώ κάποιοι άλλοι ζουν χωρίς προβλήματα και δεν κάνουν λάθη.
Οι αρνητικές σκέψεις είναι μια μαθημένη συνήθεια που αυτόματα επαναλαμβάνουμε, επειδή δεν τις αμφισβητούμε αλλάζοντας την οπτική μας, τον τρόπο που σκεφτόμαστε και την αίσθηση που έχουμε για την ικανότητα να ανταποκρινόμαστε στις προκλήσεις της ζωής. Δεν έχουν αληθινή δύναμη από μόνες τους, αλλά όση εμείς τους δίνουμε.
Γιάννα Χουρδάκη, Ψυχολόγος- Παιδοψυχολόγος
Ιατρικό Κρήτης, 2ος όροφος, Πλατεία Ελευθερίας
Τηλ: 6947940293
