Άρθρο του Σταύρου Σφακιανάκη
Πρόεδρος του 14ου Π.Τ. Ανατολικής Κρήτης του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας
Η Τεχνητή Νοημοσύνη περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη και δημιουργεί νέα δεδομένα στον κόσμο της εργασίας, με τον κλάδο των οικονομολόγων και των λογιστών να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Οι δυνατότητες της νέας τεχνολογίας, αλλά και οι προκλήσεις που τη συνοδεύουν, ανοίγουν μια νέα συζήτηση για το μέλλον του επαγγέλματος, την εκπαίδευση και τον ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα.
Ο Πρόεδρος του 14ου Περιφερειακού Τμήματος Ανατολικής Κρήτης του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Σταύρος Σφακιανάκης, καταθέτει τη δική του οπτική για τη νέα εποχή, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει το επάγγελμα, αλλά αν οι ίδιοι οι επαγγελματίες είναι έτοιμοι να εξελιχθούν μαζί της.
ΑΡΘΡΟ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια τεχνολογία του μέλλοντος. Είναι ήδη εδώ και αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα την οικονομία, την εργασία, τις επιχειρήσεις και ολόκληρα επαγγέλματα.
Γι’ αυτό και θεωρώ ότι δεν έχει πλέον ιδιαίτερη αξία να αναρωτιόμαστε αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει το επάγγελμα του οικονομολόγου και του λογιστή – φοροτεχνικού.
Το αλλάζει ήδη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Είμαστε έτοιμοι να αλλάξουμε μαζί του;
Η λογιστική και η οικονομική επιστήμη βρίσκονται μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες μεταβάσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Εργασίες που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν σημαντικό χρόνο μπορούν σήμερα να γίνουν πολύ ταχύτερα: επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων, συμφωνίες λογαριασμών, ταξινόμηση συναλλαγών, αναζήτηση πληροφοριών, οικονομικές αναλύσεις, εντοπισμός αποκλίσεων και υποστήριξη ελεγκτικών διαδικασιών.
Και αυτή είναι μόνο η αρχή.
Στην ελληνική πραγματικότητα, η μετάβαση αυτή έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Τα myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, η ψηφιοποίηση των συναλλαγών, η διασύνδεση πληροφοριακών συστημάτων και η ολοένα μεγαλύτερη αξιοποίηση δεδομένων από τη Φορολογική Διοίκηση διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό επαγγελματικό περιβάλλον.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πρέπει να πούμε κάτι καθαρά:
Ο επαγγελματίας του αύριο δεν μπορεί να έχει τον ίδιο ρόλο που είχε ο επαγγελματίας του χθες.
Για πολλά χρόνια ένα σημαντικό μέρος της λογιστικής εργασίας ήταν συνδεδεμένο με την καταχώριση στοιχείων, τη μεταφορά δεδομένων και την εκτέλεση διαδικασιών.
Όσο όμως αυτές οι διαδικασίες αυτοματοποιούνται, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν η ανάλυση, η ερμηνεία και η επαγγελματική κρίση.
Η αξία του οικονομολόγου και του λογιστή μεταφέρεται:
-στην αξιολόγηση των δεδομένων,
-στην οικονομική ανάλυση,
-στον εντοπισμό κινδύνων,
-στη συμβουλευτική υποστήριξη,
-στην πρόβλεψη,
-στην αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών
και, πάνω απ’ όλα, στην ευθύνη της απόφασης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επεξεργαστεί τεράστιο όγκο πληροφοριών σε ελάχιστο χρόνο. Μπορεί να συγκρίνει δεδομένα, να εντοπίσει μοτίβα και αποκλίσεις και να προτείνει πιθανές λύσεις.
Δεν μπορεί όμως να γνωρίζει από μόνη της την πραγματικότητα μιας επιχείρησης.
Δεν γνωρίζει τον άνθρωπο πίσω από τους αριθμούς.
Δεν μπορεί να αναλάβει την επαγγελματική ευθύνη μιας απόφασης.
Και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία, τη δεοντολογία και την κρίση που αποκτά ένας επιστήμονας μέσα από χρόνια δουλειάς.
Γι’ αυτό και δεν συμμερίζομαι την απλουστευμένη άποψη ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί κίνδυνο και θα εξαφανίσει τον λογιστή».
Η λογιστική εργασία δεν θα εξαφανιστεί αλλά θα μετασχηματιστεί. Οι εργασίες χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, οι επαναλαμβανόμενες εργασίες, θα αυτοματοποιούνται περισσότερο, ενώ ο επαγγελματίας θα πρέπει να μετακινηθεί σε περισσότερο δημιουργικές και στρατηγικές δραστηριότητες που απαιτούν:
κριτική σκέψη, επίλυση προβλημάτων, οικονομική ανάλυση, στρατηγική, συμβουλευτική και ανθρώπινη κρίση.
Ο πραγματικός κίνδυνος είναι διαφορετικός:
Ο λογιστής και ο οικονομολόγος που θα μάθει να αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη με γνώση, κρίση και υπευθυνότητα θα αποκτήσει σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι σε εκείνον που θα επιλέξει να την αγνοήσει.
Επομένως, ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Είναι να μείνουμε πίσω από εκείνους που θα μάθουν να τη χρησιμοποιούν με σύνεση και αποτελεσματικότητα.
Και αυτό πρέπει να μας απασχολήσει σήμερα, όχι σε πέντε ή δέκα χρόνια.
Δεν υπάρχουν, βέβαια, μόνο ευκαιρίες.
Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα προστασίας προσωπικών και οικονομικών δεδομένων, κυβερνοασφάλειας, αξιοπιστίας των πληροφοριών, διαφάνειας των συστημάτων και επαλήθευσης των απαντήσεων που παράγουν τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η ΤΝ δεν είναι αλάνθαστη.
Και ιδιαίτερα στη λογιστική, στη φορολογία και στην ελεγκτική, όπου μία λανθασμένη ερμηνεία μπορεί να έχει πραγματικές οικονομικές και νομικές συνέπειες, ο τελικός έλεγχος πρέπει να παραμένει στον επαγγελματία.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται και ο ρόλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου.
Κατά τη γνώμη μου, δεν αρκεί να παρακολουθούμε τις εξελίξεις.
Πρέπει να είμαστε μπροστά από αυτές.
Χρειαζόμαστε οργανωμένα και πρακτικά προγράμματα επιμόρφωσης για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη λογιστική, στη φορολογία, στην ελεγκτική και στην οικονομική ανάλυση.
Να μάθουμε πώς μπορεί να μας βοηθήσει στην καθημερινή εργασία.
Αλλά ταυτόχρονα να μάθουμε πού σταματούν οι δυνατότητές της και πού αρχίζει η ευθύνη του επιστήμονα.
Παράλληλα, πρέπει να ανοίξουμε ακόμη περισσότερο τη συζήτηση με τα Πανεπιστήμια.
Τα προγράμματα σπουδών των Οικονομικών σχολών δεν μπορούν να σχεδιάζονται σαν να βρισκόμαστε ακόμη στο 2010.
Ο νέος οικονομολόγος χρειάζεται πλέον ένα διαφορετικό μείγμα δεξιοτήτων: ισχυρή οικονομική και λογιστική γνώση, ανάλυση δεδομένων, ψηφιακές δεξιότητες, κατανόηση των νέων τεχνολογιών και ικανότητα αξιοποίησης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε τις βασικές επιστημονικές γνώσεις.
Το αντίθετο.
Όσο ισχυρότερα γίνονται τα εργαλεία, τόσο σημαντικότερη γίνεται η γνώση του ανθρώπου που τα χρησιμοποιεί.
Χρειάζεται όμως και μια ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συζήτηση.
Η αύξηση της παραγωγικότητας που μπορεί να φέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να μετατραπεί σε καλύτερες υπηρεσίες, ισχυρότερες επιχειρήσεις, περισσότερο ποιοτικές θέσεις εργασίας και πραγματικό όφελος για την κοινωνία.
Η Πολιτεία, οι επιστημονικοί φορείς, τα Πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις πρέπει να συνεργαστούν για την εκπαίδευση, τη δεοντολογία, την προστασία των δεδομένων και την ανθρώπινη εποπτεία.
Η τεχνολογία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ούτε με φόβο ούτε με άκριτο ενθουσιασμό.
Πρέπει να αντιμετωπίζεται με γνώση.
Ο στόχος μας δεν είναι να ανταγωνιστούμε τις μηχανές σε αυτό που μπορούν να κάνουν ταχύτερα.
Ο στόχος είναι να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία για να γίνουμε καλύτεροι σε αυτό που παραμένει βαθιά ανθρώπινο:
να κρίνουμε, να ερμηνεύουμε, να συμβουλεύουμε και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη.
Ο οικονομολόγος και ο λογιστής της επόμενης ημέρας θα είναι λιγότερο καταχωρητής και περισσότερο αναλυτής.
Λιγότερο διεκπεραιωτής και περισσότερο σύμβουλος.
Λιγότερο εκτελεστής διαδικασιών και περισσότερο στρατηγικός συνεργάτης της επιχείρησης.
Αυτό είναι το επάγγελμα που πρέπει να προετοιμάσουμε.
Γιατί τελικά το μέλλον του επαγγέλματός μας δεν θα κριθεί από το πόσο έξυπνες θα γίνουν οι μηχανές.
Θα κριθεί από το πόσο έτοιμοι θα είμαστε εμείς να εξελιχθούμε μαζί τους.
