Συναγερμός για τις τιμές των καυσίμων έχει σημάνει στην Ευρώπη, καθώς η άνοδος του πετρελαίου και οι αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ αυξάνονται οι ανησυχίες για την επάρκεια προϊόντων ενόψει του χειμώνα.
Η Γαλλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, ανακοινώνοντας νέο πακέτο ύψους 450 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των καταναλωτών και των επαγγελματικών κλάδων που πλήττονται περισσότερο. Παράλληλα, επεκτείνει την ενίσχυση των 100 ευρώ για τους «μεγάλους οδηγούς», ανεβάζοντας τους δυνητικούς δικαιούχους από περίπου 3 εκατ. σε 5,5 εκατ. ανθρώπους.
Το ποσό, πάντως, δεν αφορά οριζόντια όλους τους οδηγούς. Απευθύνεται σε όσους χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους για την εργασία τους και πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και χιλιομετρικά κριτήρια.
Με την τιμή των καυσίμων για τα ΙΧ στην ΕΕ να έχει καταγράψει τον τελευταίο χρόνο αύξηση της τάξης του 23,8%, ο Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί να κινητοποιήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες που διέπουν την παραγωγή, ώστε τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να αυξήσουν την παραγωγή diesel και κηροζίνης, καθώς τον τελευταίο χρόνο η τιμή των καυσίμων για τα ΙΧ στην ΕΕ κατέγραψε αύξηση 23,8%
Γαλλία: Πακέτο 450 εκατ. ευρώ για οδηγούς και επαγγελματίες
Η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να παρατείνει και να διευρύνει τα μέτρα στήριξης, καθώς η ενεργειακή κρίση αποδεικνύεται πιο επίμονη και οι τιμές στην αντλία παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Το νέο πακέτο ανέρχεται σε 450 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική φετινή δαπάνη για τις σχετικές ενισχύσεις υπολογίζεται πλέον σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το επίδομα καυσίμων για τους λεγόμενους «μεγάλους οδηγούς», το οποίο παρατείνεται για τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο και διευρύνεται ώστε να καλύψει έως και 5,5 εκατ. δικαιούχους. Η ενίσχυση ανέρχεται σε 100 ευρώ για το τρίμηνο, έναντι 50 ευρώ στο προηγούμενο πρόγραμμα.
Το όριο διευρύνεται σε εισόδημα έως περίπου 2.050 ευρώ καθαρά για ένα άτομο, με υψηλότερα όρια για ζευγάρια και οικογένειες, ενώ απαιτείται χρήση του αυτοκινήτου για τη μετάβαση στην εργασία και συγκεκριμένη απόσταση ή ετήσια χιλιομετρική κάλυψη.
Παράλληλα, διατηρούνται οι στοχευμένες ενισχύσεις για επαγγελματικούς κλάδους με υψηλή κατανάλωση καυσίκμων. Αγρότες, αλιείς και κατασκευαστικές επιχειρήσεις περιλαμβάνονται στα μέτρα, ενώ για ορισμένους εργαζομένους με αυξημένες μετακινήσεις η ενίσχυση διπλασιάζεται από 20 σε 40 λεπτά ανά λίτρο.
Η επιλογή της γαλλικής κυβέρνησης είναι σαφής: αντί για οριζόντια μείωση φόρων, κατευθύνει περισσότερους πόρους σε νοικοκυριά και επαγγελματίες που εξαρτώνται περισσότερο από το αυτοκίνητο.
Πίεση στις αντλίες και φόβοι για ελλείψεις
Η νέα παρέμβαση έρχεται ενώ η ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη αναστάτωση.
Τα προβλήματα στις ροές καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και η περιορισμένη διαθεσιμότητα πετρελαϊκών προϊόντων έχουν ενισχύσει σημαντικά τις τιμές, με το diesel να βρίσκεται στο επίκεντρο της πίεσης.
Στη Γαλλία, περίπου 16% των πρατηρίων εμφάνιζαν στις 21 Σεπτεμβρίου έλλειψη τουλάχιστον ενός τύπου προϊόντος. Οι Αρχές επισημαίνουν ότι μέρος των προβλημάτων οφείλεται στην αυξημένη ζήτηση στα φθηνότερα πρατήρια και δεν συνδέεται με εξάντληση των εθνικών αποθεμάτων.
Η εικόνα, ωστόσο, αποτυπώνει την ένταση στην αγορά. Μια διεθνής διαταραχή στην προσφορά καυσίμων μπορεί πλέον να μεταφερθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα από τις αγορές πετρελαίου στις αντλίες και από εκεί στο κόστος μετακίνησης και μεταφοράς προϊόντων.
Ο Μακρόν ζητά από τις Βρυξέλλες περισσότερη παραγωγή
Μπροστά στον κίνδυνο να μετατραπεί η κρίση τιμών σε πρόβλημα επάρκειας καυσίμων, ο Γάλλος πρόεδρος απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σε επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζήτησε να εξεταστεί προσωρινή χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων που αφορούν την παραγωγή πετρελαϊκών προϊόντων, ώστε τα διυλιστήρια της ΕΕ να μπορέσουν να αυξήσουν την παραγωγή diesel και κηροζίνης έως και κατά 20%.
Ο Μακρόν ζητά επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάμειξη βιοκαυσίμων στο diesel, καθώς και αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής νέων κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου.
Η γαλλική πρωτοβουλία δείχνει ότι η συζήτηση στην Ευρώπη έχει πλέον περάσει από το ύψος των τιμών και στο ζήτημα της ασφάλειας εφοδιασμού.
Από τη μείωση φόρων στα πλαφόν – Τα διαφορετικά μέτρα στην Ευρώπη
Η Γαλλία δεν είναι η μόνη χώρα που επιχειρεί να απορροφήσει μέρος του κόστους των καυσίμων. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους, ανάλογα με τα δημοσιονομικά περιθώρια και την ένταση των πιέσεων που αντιμετωπίζουν.
Στη Γερμανία, από την 1η Οκτωβρίου μειώνεται η ενεργειακή φορολογία σε βενζίνη και diesel κατά 14 λεπτά το λίτρο. Μαζί με τον ΦΠΑ, η συνολική ελάφρυνση στην τελική τιμή υπολογίζεται σε 17 λεπτά το λίτρο, με συνολικό κόστος περίπου 2,5 δισ. ευρώ για ομοσπονδιακό κράτος και κρατίδια. Το μέτρο θα ισχύσει έως το τέλος του έτους.
Η Αυστρία κινείται περισσότερο στο μέτωπο της ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Έχει συμφωνήσει πακέτο 750 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027-2029, με 250 εκατ. ευρώ ετησίως για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και του ενεργειακού κόστους των επιχειρήσεων. Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες προβλέπεται στήριξη που μπορεί να περιορίσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έως και στα 5 λεπτά ανά kWh για έως το 50% της κατανάλωσης, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Στην Κροατία, τα μέτρα είναι πιο άμεσα συνδεδεμένα με την τιμή στην αντλία: έχουν χρησιμοποιηθεί πλαφόν στις τιμές πετρελαίου και diesel, μειώσεις ειδικών φόρων και στοχευμένη οικονομική στήριξη για ευάλωτες ομάδες, μεταφορές και αγροτικό τομέα.
Η Βουλγαρία έχει επιλέξει στοχευμένη επιδότηση για ιδιοκτήτες αυτοκινήτων με βάση το εισόδημα, ενώ παράλληλα προβλέπει αντιστάθμιση του κόστους καυσίμων για αγρότες. Η Τσεχία έχει κινηθεί με περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων και μείωση του ειδικού φόρου.
Η Αυστρία κινείται περισσότερο στο μέτωπο της ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Έχει συμφωνήσει πακέτο 750 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027-2029, με 250 εκατ. ευρώ ετησίως για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και του ενεργειακού κόστους των επιχειρήσεων. Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες προβλέπεται στήριξη που μπορεί να περιορίσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έως και στα 5 λεπτά ανά kWh για έως το 50% της κατανάλωσης, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Στην Κροατία, τα μέτρα είναι πιο άμεσα συνδεδεμένα με την τιμή στην αντλία: έχουν χρησιμοποιηθεί πλαφόν στις τιμές πετρελαίου και diesel, μειώσεις ειδικών φόρων και στοχευμένη οικονομική στήριξη για ευάλωτες ομάδες, μεταφορές και αγροτικό τομέα.
Η Βουλγαρία έχει επιλέξει στοχευμένη επιδότηση για ιδιοκτήτες αυτοκινήτων με βάση το εισόδημα, ενώ παράλληλα προβλέπει αντιστάθμιση του κόστους καυσίμων για αγρότες. Η Τσεχία έχει κινηθεί με περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων και μείωση του ειδικού φόρου.
Το στοίχημα του χειμώνα
Το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη είναι πλέον διπλό: πόσο ψηλά θα παραμείνουν οι τιμές και αν θα υπάρχουν επαρκείς ποσότητες καυσίμων για τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά.
Η νέα κρίση φέρνει ξανά στο προσκήνιο το διαρθρωτικό ζήτημα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας: η ανάγκη για συμβατικά καύσιμα παραμένει υψηλή, την ώρα που η παραγωγική βάση της Ευρώπης έχει περιοριστεί.
Και αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα γεωπολιτική αναταραχή μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ακριβότερη μετακίνηση, υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και νέο βάρος για τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
