Υπάρχει μία μικρή αλλά κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά χάνεται από τον δημόσιο διάλογο για την ακρίβεια. Όταν πέφτει ο πληθωρισμός, δεν πέφτουν κατ’ ανάγκην οι τιμές. Απλώς αυξάνονται πιο αργά.
Στην Ελλάδα ο εναρμονισμένος πληθωρισμός υποχώρησε τον Ιούλιο στο 2,7%, από 3,9% τον Ιούνιο. Πρόκειται αναμφίβολα για θετική εξέλιξη. Όμως όποιος πάει στο σούπερ μάρκετ, πληρώνει ενοίκιο ή προσπαθεί να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες μιας οικογένειας γνωρίζει ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν σημαίνει επιστροφή στο κόστος ζωής του 2021.
Οι αυξήσεις που προηγήθηκαν έχουν ήδη ενσωματωθεί στις τιμές. Αν ένα προϊόν από τα 100 ευρώ έφτασε στα 120 και την επόμενη χρονιά αυξάνεται μόνο κατά 2%, δεν επιστρέφει στα 100. Πηγαίνει στα 122,4. Αυτή η απλή αριθμητική εξηγεί γιατί μπορεί ταυτόχρονα οι κυβερνήσεις να πανηγυρίζουν για την πτώση του πληθωρισμού και οι πολίτες να εξακολουθούν να αισθάνονται πίεση.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πολιτική επιχειρεί να λύσει αυτή την πραγματικότητα με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Πλαφόν, καλάθια, δημόσιες επιπλήξεις επιχειρήσεων, έκτακτοι έλεγχοι και πρόστιμα μπορούν να δημιουργήσουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που «κάνει κάτι». Δεν μπορούν όμως να καταργήσουν τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης.
Η τιμή είναι πληροφορία. Δείχνει πόσο σπάνιο είναι ένα αγαθό, πόσο κοστίζει να παραχθεί και πόσο το ζητούν οι καταναλωτές. Όταν το κράτος προσπαθεί να αντιμετωπίσει την ακρίβεια πολεμώντας την τιμή, συχνά επιτίθεται στο σύμπτωμα και όχι στην αιτία.
Αν θέλουμε χαμηλότερο κόστος ζωής, πρέπει να κοιτάξουμε όλα όσα περιορίζουν την προσφορά και αυξάνουν το κόστος. Στη στέγη, για παράδειγμα, δεν αρκεί να καταγγέλλουμε τα υψηλά ενοίκια. Χρειάζονται περισσότερες κατοικίες, ευκολότερη αξιοποίηση ακινήτων, ταχύτερες άδειες και λιγότερα εμπόδια στην οικοδομή. Στα τρόφιμα, μεγαλύτερος ανταγωνισμός και χαμηλότερα κόστη μεταφορών και ενέργειας έχουν μεγαλύτερη σημασία από ένα ακόμη κυβερνητικό καλάθι. Στην εργασία, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι πολύ πιο σημαντική από οποιοδήποτε επικοινωνιακό μέτρο κατά της ακρίβειας.
Υπάρχει και μία δεύτερη αλήθεια που η πολιτική αποφεύγει. Δεν χρειάζεται πάντα το κράτος να κάνει περισσότερα. Συχνά χρειάζεται να σταματήσει να κάνει όσα ακριβαίνουν την οικονομική δραστηριότητα.
Κάθε περιττή άδεια, κάθε καθυστέρηση, κάθε στρέβλωση στην ενέργεια, κάθε φόρος στην παραγωγή και κάθε εμπόδιο στην είσοδο ενός νέου ανταγωνιστή καταλήγει κάπου. Συνήθως καταλήγει στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Η πραγματική απάντηση στην ακρίβεια δεν είναι λοιπόν να υποσχεθεί η κυβέρνηση ότι θα διατάξει τις τιμές να πέσουν. Είναι να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε οι πολίτες να παράγουν περισσότερο, οι επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται περισσότερο και τα πραγματικά εισοδήματα να αυξάνονται ταχύτερα από το κόστος ζωής.
Ο πληθωρισμός μπορεί να πέφτει με μια απόφαση της κεντρικής τράπεζας και λίγη τύχη στις διεθνείς αγορές. Η ευημερία όμως δεν διατάσσεται. Παράγεται.
ΑΠΟ LIBERAL
