Ένα ξεχωριστό λεύκωμα του Μιχάλη Κόκκινου κρατά ζωντανή την ιστορία της ελληνικής Αλικαρνασσού και επιχειρεί να μεταφέρει τη μικρασιατική μνήμη στις νεότερες γενιές.
Ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας της Αλικαρνασσού της Μικράς Ασίας, μέσα από παλιές φωτογραφίες και εικόνες μιας άλλης εποχής, επιχειρεί να διασώσει ο Μιχάλης Κόκκινος, κάτοικος της Νέας Αλικαρνασσού Ηρακλείου και άνθρωπος με καταγωγή από την ιστορική Αλικαρνασσό, το σημερινό Μπόντρουμ.
Το φωτογραφικό του λεύκωμα, με τίτλο «Στιγμές από την Αλικαρνασσό», αποτελεί μια προσπάθεια να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη των ανθρώπων που έζησαν εκεί, αλλά και να γνωρίσουν οι νεότερες γενιές έναν τόπο που συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία και τις ρίζες πολλών οικογενειών της Νέας Αλικαρνασσού.
Η ιδέα γεννήθηκε από μια διαπίστωση: το φωτογραφικό υλικό από την εποχή κατά την οποία στην Αλικαρνασσό ζούσε ελληνικός πληθυσμός είναι περιορισμένο. Οι συνθήκες του ξεριζωμού και η βίαιη απομάκρυνση των ανθρώπων από τις πατρογονικές τους εστίες είχαν ως αποτέλεσμα πολλά προσωπικά αντικείμενα και ιστορικά τεκμήρια να μη διασωθούν.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, πολλοί από εκείνους που έφυγαν τότε θεωρούσαν ότι η απουσία τους θα ήταν προσωρινή. Έτσι, δεν υπήρξε η δυνατότητα να μεταφέρουν μαζί τους φωτογραφίες και άλλα αντικείμενα που σήμερα θα αποτελούσαν ανεκτίμητα ιστορικά τεκμήρια.
Η αναζήτηση του χαμένου φωτογραφικού υλικού
Με οδηγό την ανάγκη να συμπληρωθεί αυτό το κενό, ο Μιχάλης Κόκκινος ξεκίνησε μια συστηματική αναζήτηση φωτογραφιών μέσω του διαδικτύου. Απευθύνθηκε σε διαδικτυακές σελίδες και αρχεία που δημιουργήθηκαν από κατοίκους του σημερινού Μπόντρουμ, μεταξύ των οποίων οι Eski Bodrum και Eski Bodrum Arşivi.
Η προσπάθεια αυτή τον έφερε σε επαφή με ανθρώπους της περιοχής, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν θετικά και του παραχώρησαν φωτογραφίες από παλαιότερες δεκαετίες.
Με τη σημαντική συνδρομή και του Ali Şengün, συγκεντρώθηκε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον φωτογραφικό αρχείο, το οποίο στη συνέχεια οργανώθηκε και αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία του λευκώματος.
Οι εικόνες ταξιδεύουν τον αναγνώστη κυρίως στην περίοδο πριν από το 1930, ενώ αρκετές φτάνουν έως και τα μέσα του 20ού αιώνα. Αποτυπώνουν δρόμους, γειτονιές, κτίρια, τοπία και στιγμές της καθημερινότητας, παρουσιάζοντας την Αλικαρνασσό σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Μέσα από το φωτογραφικό υλικό αναδεικνύεται η εικόνα μιας πόλης όπου Έλληνες και Τούρκοι έζησαν για δεκαετίες, αλλά και η σταδιακή μεταμόρφωσή της μετά τον ξεριζωμό.
Μια κοινή ανάγκη: να μη χαθούν οι ρίζες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει, σύμφωνα με τον Μιχάλη Κόκκινο, η στάση των σημερινών κατοίκων του Μπόντρουμ απέναντι στην προσπάθεια καταγραφής του παρελθόντος.
Όπως διαπίστωσε, υπάρχει και από την άλλη πλευρά μια αντίστοιχη ανάγκη αναζήτησης και διατήρησης της ιστορικής ταυτότητας. Οι άνθρωποι προσπαθούν να ανακαλύψουν παλιές φωτογραφίες, ιστορίες και στοιχεία που συνδέονται με τον τόπο τους.
Και αυτή ίσως είναι μία από τις πιο σημαντικές διαστάσεις του εγχειρήματος: η ιστορία ενός τόπου μπορεί να έχει διαφορετικές αναγνώσεις, όμως η ανάγκη των ανθρώπων να γνωρίζουν τις ρίζες τους παραμένει κοινή.
Η Αλικαρνασσός της Μικράς Ασίας υπήρξε για πολλά χρόνια ένας τόπος συνύπαρξης διαφορετικών πληθυσμών. Οι άνθρωποι που έζησαν εκεί άφησαν πίσω τους μια ιστορία που εξακολουθεί να συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Ένα λεύκωμα χωρίς εμπορικό χαρακτήρα
Το «Στιγμές από την Αλικαρνασσό» δεν δημιουργήθηκε με εμπορικό σκοπό. Το λεύκωμα πρόκειται να κυκλοφορήσει σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, ώστε να φτάσει σε σχολεία, πολιτιστικούς συλλόγους και ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τη μικρασιατική ιστορία και κληρονομιά.
Για τον Μιχάλη Κόκκινο, το σημαντικότερο είναι το υλικό αυτό να μην παραμείνει σε ένα προσωπικό αρχείο, αλλά να αποτελέσει εργαλείο γνώσης για τα παιδιά και τις επόμενες γενιές.
Η ανησυχία του είναι σαφής: όσο περνούν τα χρόνια, χάνονται άνθρωποι που γνωρίζουν τις παλιές ιστορίες, αλλά και αντικείμενα και φωτογραφίες που θα μπορούσαν να φωτίσουν άγνωστες πτυχές του παρελθόντος.
Η πρόταση για ένα αρχείο της Νέας Αλικαρνασσού
Μέσα από αυτή την προσπάθεια γεννιέται και μια ευρύτερη πρόταση. Η δημιουργία ενός μόνιμου χώρου στη Νέα Αλικαρνασσό, όπου θα συγκεντρώνονται, θα καταγράφονται και θα αξιοποιούνται φωτογραφίες, έγγραφα, αντικείμενα και άλλα ιστορικά τεκμήρια που διατηρούν οι οικογένειες.
Ο Μιχάλης Κόκκινος θεωρεί ότι ένας τέτοιος χώρος θα μπορούσε να δημιουργηθεί στην Ηροδότειο Σχολή, το 1ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Αλικαρνασσού, λειτουργώντας ως ένα οργανωμένο σημείο αναφοράς για τη μικρασιατική μνήμη της περιοχής.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ιδιαίτερα σημαντική: οι κάτοικοι να μπορούν να παραδίδουν ό,τι ιστορικό υλικό διαθέτουν, αυτό να αξιολογείται, να καταγράφεται και να διασώζεται, ώστε να μην χαθεί με το πέρασμα του χρόνου.
Για τον Μιχάλη Κόκκινο, το λεύκωμα δεν είναι απλώς μια συλλογή παλιών φωτογραφιών.
Είναι ένας τρόπος να ξαναζωντανέψει ένας κόσμος που δεν υπάρχει πια.
Είναι μια γέφυρα ανάμεσα σε εκείνους που έφυγαν και σε εκείνους που σήμερα αναζητούν τις ρίζες τους.
Και πάνω απ’ όλα, είναι αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «χρέος προς τους προγόνους» και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές, ώστε η ιστορία της Αλικαρνασσού να μη μείνει μόνο στις αναμνήσεις των παλαιότερων, αλλά να συνεχίσει να ταξιδεύει μέσα στον χρόνο.
