Τη συνολική αντίθεσή της στη λογική εμπορευματοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, στη δημιουργία ενός νέου και ακριβού εταιρικού μηχανισμού, αλλά και στη χρηματοδότηση τηλεοπτικών προϊόντων χωρίς σαφή πολιτιστικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, εξέφρασε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά την ομιλία της στην Ολομέλεια της Βουλής επί του νομοσχεδίου του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η Βουλευτής άσκησε ιδιαίτερα έντονη κριτική στη σύσταση της «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.», επισημαίνοντας ότι το νομοσχέδιο μεταφέρει στη νέα ανώνυμη εταιρεία όλες τις δραστηριότητες με σημαντικό οικονομικό ενδιαφέρον, αποδυναμώνοντας τον υφιστάμενο Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Το νομοσχέδιο αυτό δεν χρειάζεται πολλή θεωρία για να καταλάβει κανείς πού οδηγεί. Αρκεί να ακολουθήσει τη διαδρομή του χρήματος. Από τον ΟΔΑΠ στη νέα ανώνυμη εταιρεία, από τη νέα ανώνυμη εταιρεία σε συμβάσεις, μισθώσεις, πωλητήρια, αναψυκτήρια, ακίνητα και ιδιώτες. Από τους πόρους της οπτικοακουστικής δημιουργίας στα ριάλιτι και στα τηλεπαιχνίδια.»
Η Κατερίνα Σπυριδάκη επέκρινε και τον τρόπο νομοθέτησης της Κυβέρνησης, τονίζοντας ότι 141 διαφορετικές διατάξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελούν πέντε ξεχωριστά νομοσχέδια, τέθηκαν σε διαβούλευση για μόλις δώδεκα ημέρες.
«Όσο περισσότερα στοιβάζονται, τόσο λιγότερα ελέγχονται», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Κυβέρνηση αγνόησε ακόμη και τα αιτήματα των αρμόδιων φορέων για περισσότερο χρόνο ουσιαστικής διαβούλευσης.
Αναφερόμενη στην κυβερνητική επιχειρηματολογία για τον ΟΔΑΠ, η Βουλευτής επισήμανε την αντίφαση ανάμεσα στην εικόνα ενός δήθεν επιτυχημένου και εκσυγχρονισμένου οργανισμού και στην απόφαση της Κυβέρνησης να μεταφέρει τις σημαντικότερες και πλέον προσοδοφόρες αρμοδιότητές του στη νέα Α.Ε.
Όπως ανέφερε: «Έξι χρόνια τώρα παρουσιάζετε τον ΟΔΑΠ ως επιτυχία. Μας λέτε ότι εκσυγχρονίστηκε, ότι διαχειρίζεται έργα εκατομμυρίων και ότι αύξησε τα έσοδα των αρχαιολογικών χώρων. Ξαφνικά ο επιτυχημένος αυτός οργανισμός δεν αρκεί. Εισιτήρια, πωλητήρια, αναψυκτήρια, προϊόντα, ψηφιακές πλατφόρμες, ακίνητα, μισθώσεις και συνεργασίες με ιδιώτες φεύγουν και πάνε στη νέα Α.Ε. Τι φεύγει, δηλαδή; Ό,τι έχει οικονομικό ενδιαφέρον. Ο ΟΔΑΠ κρατάει τα έσοδα στα χαρτιά, η νέα ΑΕ θα λέει πώς θα διαχειριστούμε τα έσοδα αυτά και ύστερα ο ΟΔΑΠ θα πληρώνει για να λειτουργεί. Πληρώνει, δηλαδή, ο ίδιος ο οργανισμός την αποψίλωσή του. Εγώ κυρία Υπουργέ, ένα ερώτημα έχω: Εάν ο ΟΔΑΠ λειτουργεί όσο καλά λέτε, τότε γιατί δεν τον ενισχύετε;»
Παράλληλα, έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα για το ετήσιο λειτουργικό κόστος της νέας εταιρείας, το ύψος της διαχειριστικής αμοιβής της, τις τακτικές και έκτακτες χρηματοδοτήσεις της και τον συνολικό οικονομικό αντίκτυπο στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η Κατερίνα Σπυριδάκη τόνισε ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αξιολογείται με αποκλειστικούς όρους αγοράς και οικονομικής απόδοσης, καθώς αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας και της ιστορικής αυτογνωσίας της χώρας.
«Η κληρονομιά μας δεν εξαρτά την εντός εισαγωγικών “απόδοσή” της από όρους αγοράς. Είναι αυτό που μας ενώνει και μας επιτρέπει να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε και να στεκόμαστε με υπερηφάνεια προς τα έξω.»
Η Κατερίνα Σπυριδάκη υπενθύμισε ότι η δημιουργία νέων «ευέλικτων» οργανισμών στον χώρο του πολιτισμού δεν αποτελεί καινούργια πρακτική, ούτε μπορεί από μόνη της να θεωρείται εγγύηση αποτελεσματικότητας. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην εμπειρία του Οργανισμού Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι ένας φορέας που είχε δημιουργηθεί από το ΠΑΣΟΚ για έναν συγκεκριμένο και περιορισμένο σκοπό, κατέληξε επί διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας να μετατραπεί σε μηχανισμό σπατάλης, συσσώρευσης χρεών και διόγκωσης των προσλήψεων.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Επειδή, όμως, κάθε φορά που στήνεται ένας νέος ευέλικτος οργανισμός, μας λέτε ότι αυτή τη φορά θα λειτουργήσει και όλα θα πάνε καλά, καλό είναι να θυμηθούμε πού οδήγησε το ίδιο μοντέλο στο παρελθόν. Το ΠΑΣΟΚ είχε θεσπίσει πάλαι ποτέ τον ΟΠΕΠ για έναν και μόνο σκοπό: την Πολιτιστική Ολυμπιάδα. Όταν ο ΟΠΕΠ έπεσε στα χέρια σας, στα χέρια της παράταξής σας, μετατράπηκε σε μηχανισμό σπατάλης, χρεών και προσλήψεων που αυξήθηκαν αισθητά όσο πλησιάζαμε στις εκλογές. Έτσι, το 2010, το ΠΑΣΟΚ τον έθεσε σε εκκαθάριση.»
Στη συνέχεια, επικαλέστηκε τις αναθέσεις του ΟΔΑΠ ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της συγκέντρωσης δραστηριοτήτων σε ελάχιστους οικονομικούς φορείς: «Πενήντα εννέα αναψυκτήρια σε όλη τη χώρα, ένας ανάδοχος. Πωλητήρια για είκοσι επτά αρχαιολογικούς χώρους, ένας ανάδοχος. Διαχείριση για τα εισιτήρια της Ακρόπολης, προϋπολογισμού 1,68 εκατομμυρίων ευρώ, δύο ανάδοχοι. Και εισιτήρια για οκτώ ακόμα αρχαιολογικούς χώρους, μέσα στους οποίους και η Κνωσός, με προϋπολογισμό πέντε εκατομμυρίων, ένας ανάδοχος.»
Όπως τόνισε, το ζήτημα δεν είναι απλώς η νομική μορφή της νέας εταιρείας, αλλά η δημιουργία ενός περισσότερο ευέλικτου σχήματος, μέσα στο οποίο περιορίζονται οι μηχανισμοί δημόσιου ελέγχου και λογοδοσίας.
