Μια ομάδα εθελοντών προσπαθεί να εισαγάγει το άθλημα σε μια νησιωτική χώρα που κάποτε ήταν η πλουσιότερη στον κόσμο σε κατά κεφαλήν εισόδημα.
Όπως και σε κάθε γωνιά του πλανήτη, έτσι και στο μικρότερο νησιωτικό κράτος του κόσμου, ο πυρετός του Παγκοσμίου Κυπέλλου κράτησε έξι ολόκληρες εβδομάδες. Μόλις όμως η Ισπανία σήκωσε το τρόπαιο πριν από μερικές ημέρες, κάθε ίχνος ποδοσφαιρικής τρέλας στη Ναούρου εξαφανίστηκε σχεδόν στιγμιαία.
Κι αυτό γιατί το ποδόσφαιρο, παρά το πάθος για τη Λίγκα και τις φανέλες με τα ονόματα του Λιονέλ Μέσι και του Κριστιάνο Ρονάλντο που φορούν τα παιδιά, παραμένει στην πράξη σχεδόν ανύπαρκτο στο μικρό νησί του Ειρηνικού.
Δεν έχει αγωνιστεί ποτέ επίσημα σε διεθνή αναμέτρηση
Η Ναούρου δεν έχει αγωνιστεί ποτέ επίσημα σε διεθνή αναμέτρηση και διαθέτει ένα και μοναδικό γήπεδο – μια σκληρή αμμώδη επιφάνεια. Οποιαδήποτε απόπειρα να παιχτεί «σοβαρά» ποδόσφαιρο συνήθως αντιμετωπίζεται με ειρωνεία.
Τα πράγματα, ωστόσο, ίσως αλλάζουν σιγά σιγά. Μια ομάδα εθελοντών, με επικεφαλής τον πρώην Βρετανό ποδοσφαιριστή Τσάρλι Πόμροϊ, προσπαθεί να εισαγάγει το άθλημα σε μια χώρα που κάποτε ήταν η πλουσιότερη στον κόσμο σε κατά κεφαλήν εισόδημα, σήμερα όμως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ξένη βοήθεια και καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας παγκοσμίως.
«Μια μέρα θα βρεθούμε στη θέση της Ισπανίας»
Η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της Ναούρου δημοσίευσε πρόσφατα ανάρτηση συγχαίροντας τους νέους παγκόσμιους πρωταθλητές, εκφράζοντας την ελπίδα πως «μια μέρα θα βρεθούμε στη θέση της Ισπανίας» – μια δήλωση που μπορεί να ακούγεται φιλόδοξη, αλλά αντικατοπτρίζει μια πραγματική, αν και δύσκολη, προσπάθεια θεμελίωσης.
Το έδαφος όπου καλείται να «φυτευτεί» αυτό το όνειρο δεν είναι καθόλου βοηθητικό. Η υπερβολική εξόρυξη φωσφορικών ορυκτών – προϊόν αποσυντεθειμένων περιττωμάτων πουλιών, η πηγή του πλούτου του νησιού τον περασμένο αιώνα – έχει μετατρέψει το εσωτερικό της Ναούρου σε ένα τοπίο που μοιάζει με σεληνιακή επιφάνεια, ακατοίκητο και ακαλλιέργητο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι σχεδόν όλος ο πληθυσμός, περίπου 12.000 άνθρωποι, έχει συγκεντρωθεί γύρω από τις παράκτιες περιοχές ενός νησιού μόλις 21 τετραγωνικών χιλιομέτρων – έκτασης που μάλιστα συρρικνώνεται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Η χώρα εισάγει πλέον πάνω από το 90% των τροφίμων της, σε μεγάλο βαθμό επεξεργασμένων, με αποτέλεσμα το 69% του πληθυσμού να ταξινομείται ως παχύσαρκο και περίπου το 40% να πάσχει από διαβήτη τύπου 2. Μια από τις βασικές πηγές εσόδων της είναι σήμερα το κέντρο κράτησης μεταναστών που φιλοξενεί για λογαριασμό της Αυστραλίας.
Στην καθημερινότητα αυτή, ο αθλητισμός λειτουργεί ως μια σημαντική «βαλβίδα εκτόνωσης». Το 30% των κατοίκων ασχολείται με τον αυστραλιανό κανόνα, ενώ δημοφιλή είναι επίσης ο στίβος και η άρση βαρών, αθλήματα στα οποία η Ναούρου έχει συμμετάσχει ακόμη και στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το 2028 το νησί θα φιλοξενήσει τους Αγώνες της Μικρονησίας, μια πολυαθλητική διοργάνωση που περιλαμβάνει και ποδόσφαιρο – μια ευκαιρία, όπως λένε οι υποστηρικτές του εγχειρήματος, να αλλάξει η εικόνα της χώρας διεθνώς.
«Προσπαθούν να αλλάξουν την εικόνα τους προς το καλύτερο και να εμπλακούν περισσότερο σε αθλήματα», λέει ο Πόμροϊ, τεχνικός διευθυντής της προσπάθειας και ένας από τους οκτώ εθελοντές που εργάζονται για την ανάπτυξη του ποδοσφαίρου στο νησί.
«Θέλουν ο κόσμος να βλέπει τη χώρα με πιο θετικό πρίσμα, όχι σαν αντικείμενο αστείου. Είτε είναι ποδόσφαιρο, είτε αυστραλιανός κανόνας, ράγκμπι, μπάσκετ, κρίκετ ή άρση βαρών – αρκεί να συμβάλλουμε στην οικοδόμηση μιας πιο υγιούς Ναούρου. Όμως εγώ, ως λάτρης του ποδοσφαίρου, ξέρω πως ο τρόπος που μπορώ να έχω πραγματικό αντίκτυπο είναι μέσα από αυτό το άθλημα».
Ο Πόμροϊ, καταγόμενος από το Στίβενατζ της Αγγλίας, έχει ήδη ιστορικό σε παρόμοιες πρωτοβουλίες: ίδρυσε φιλανθρωπική οργάνωση στην καμποτζιανή πόλη Σιεμ Ριπ, η οποία εξελίχθηκε σε επαγγελματική ακαδημία που έχει βγάλει μέχρι σήμερα 47 επαγγελματίες ποδοσφαιριστές, ενώ τρέχει αντίστοιχα προγράμματα και σε υποβαθμισμένες κοινότητες της Ινδίας.
Μια μπάλα σε κάθε παιδί ηλικίας 4 έως 14 ετών
Μία από τις πρώτες προκλήσεις στη Ναούρου είναι κάτι τόσο βασικό όσο η μεταφορά μπαλών στο νησί: οι εθελοντές έχουν ξεκινήσει εκστρατεία να δώσουν μια μπάλα σε κάθε παιδί ηλικίας τεσσάρων έως δεκατεσσάρων ετών – περίπου 2.000 παιδιά – σε συνεργασία με εκκλησίες και τα έντεκα σχολεία του νησιού, με τις μπάλες να παραδίδονται αεροπορικώς σε παρτίδες των 200 για να αποφευχθεί η σπατάλη.
Το 2028 το νησί θα φιλοξενήσει τους Αγώνες της Μικρονησίας, μια πολυαθλητική διοργάνωση που περιλαμβάνει και ποδόσφαιρο – μια ευκαιρία, όπως λένε οι υποστηρικτές του εγχειρήματος, να αλλάξει η εικόνα της χώρας διεθνώς
Παλαιότερες προσπάθειες είχαν επικεντρωθεί σε μεμονωμένους αγώνες, όπως πριν από δύο χρόνια, όταν ο πρώην επιθετικός της αγγλικής Πρέμιερ Λιγκ Ντέιβ Κίτσον είχε αναλάβει να προετοιμάσει 18 κατοίκους της Ναούρου για έναν αγώνα απέναντι σε ερασιτεχνική ομάδα από το Ρέντινγκ. Ο αγώνας τελικά ματαιώθηκε για οικονομικούς λόγους. Η φιλοσοφία, ωστόσο, έχει πλέον αλλάξει προς μια πιο μακρόπνοη λογική.
«Ο Κίτσον θα πήγαινε, θα πήγαινα κι εγώ, θα ήταν ωραίο για κάνα-δυο μήνες, αλλά κοστίζει πολλά χρήματα», λέει ο Πόμροϊ. «Ας χτίσουμε μια κουλτούρα ποδοσφαίρου και αθλητισμού σε αυτό το νησί, ας φτιάξουμε το οικοσύστημα, όχι μεμονωμένους αγώνες. Το προσωπικό μου όνειρο είναι ο πρώτος διεθνής αγώνας της Ναούρου να παιχτεί από παιδιά δεκαοκτώ ετών που θα έχουν περάσει μέσα από το δικό μας σύστημα ανάπτυξης».
Η εύρεση χώρων για προπόνηση παραμένει μεγάλη πρόκληση
Η εύρεση χώρων για προπόνηση παραμένει μεγάλη πρόκληση, καθώς μεγάλο μέρος της γης είναι ιδιωτικό ή ακατοίκητο. Ο εθελοντής Τάιρον Ντέιγε ελπίζει να αξιοποιήσει οικογενειακή γη για τη δημιουργία επιπλέον γηπέδων, πέρα από το μοναδικό υπάρχον – μια σκονισμένη επιφάνεια από φωσφορικά υπολείμματα πάνω σε σπασμένο χώμα.
Ο Πόμροϊ τονίζει πως ο στόχος δεν είναι να «επιβληθεί» το ποδόσφαιρο, αλλά να τεθούν τα θεμέλια για έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής και πιο δεμένες κοινότητες. «Τα μαθήματα ζωής που παίρνεις μέσα από το ποδόσφαιρο δεν αφορούν μόνο τη νίκη ή την ήττα», λέει. «Είναι οι φιλίες που κάνεις. Είναι να μάθεις να είσαι ταπεινός. Να φροντίζεις το σώμα σου. Να σηκώνεσαι όταν πέφτεις. Έτσι έχω δει να αλλάζει ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, κι αυτό είναι το όνειρο και για τη Ναούρου».
Ο Ντέιγε, που συνδυάζει την εργασία του ως πολεοδόμος με την ενασχόλησή του με το πρότζεκτ, σημειώνει πως οι κάτοικοι βλέπουν συχνά με έκπληξη αλλά και με κάποια γοητεία τους μετανάστες από άλλα νησιά του Ειρηνικού να παίζουν ποδόσφαιρο στη Ναούρου. «Πολλά άλλα νησιά του Ειρηνικού έχουν πολύ καλές ομάδες ποδοσφαίρου και αυτό τους κάνει πραγματικά χαρούμενους», λέει. «Θέλω η Ναούρου να γίνει έτσι».
Πέρυσι, τα Νησιά Μάρσαλ αγωνίστηκαν για πρώτη φορά διεθνώς απέναντι στις Παρθένες Νήσους των ΗΠΑ, αφήνοντας τη Ναούρου ως τη μόνη χώρα που διεκδικεί ακόμη τον τίτλο της τελευταίας στον κόσμο χωρίς εθνική ποδοσφαιρική ομάδα.
Η Ομοσπονδία της Ναούρου διαθέτει πλέον επίσημη ιστοσελίδα, όπου παρουσιάζει τα σχέδιά της και πουλά φανέλες της εθνικής ομάδας για τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος, ενώ ο συντονισμός μεταξύ των εθελοντών – που εργάζονται με πλήρες ωράριο σε διαφορετικές ζώνες ώρας – παραμένει δύσκολος, με τις καταιγίδες να διακόπτουν συχνά ακόμη και τη σύνδεση στο διαδίκτυο.
«Αυτό το πρότζεκτ σίγουρα δεν στερείται προκλήσεων», παραδέχεται ο Πόμροϊ. «Νομίζω πως οι κάτοικοι της Ναούρου έχουν υποσχεθεί πολλά στο παρελθόν και έχουν απογοητευτεί πολλές φορές, οπότε η στάση τους είναι “θα το πιστέψουμε όταν το δούμε”. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές, τα σχόλια που παίρνουμε δείχνουν πως όλοι είναι πολύ ενθουσιασμένοι».
