Γράφει η Νέλλη Κατσαμά
Όπως λέει η λαϊκή θυμοσοφία, όταν ο άνθρωπος σχεδιάζει, η φύση γελά. Μόνο που στην περίπτωση της Κρήτης, το γέλιο αυτό κινδυνεύει να μετατραπεί σε κοινωνική και περιβαλλοντική τραγωδία.
«Πάρτε μαζί σας νερό.Το μέλλον θα έχει πολλή ξηρασία». Ο στίχος του Μιχάλη Κατσαρού δεν λειτουργεί πια ως προειδοποίηση αλλά ως περιγραφή της πραγματικότητας στην Κρήτη. Εδώ και 40 χρόνια. Το πρόβλημα έρχεται και φεύγει. Από το Ηράκλειο, στο Ρέθυμνο, και τώρα γενικευμένο ως δείχνουν τα πράγματα στο νησί.
Σύμφωνα με τον Χαράλαμπο Φασουλά καθηγητή γεωλογίας, “τα στοιχεία είναι αμείλικτα: ελάχιστες βροχοπτώσεις, σχεδόν καθόλου χιόνια στα Λευκά Όρη, πηγές που στερεύουν, ιστορικά χαμηλές στάθμες στη λίμνη Κουρνά και στον Αλμυρό Ηρακλείου, ακραία χαμηλός δείκτης υγρασίας εδάφους.
Πρόκειται για την τέταρτη συνεχόμενη υδρολογική χρονιά κρίσης, χωρίς καμία προετοιμασία.
Η λειψυδρία εξελίσσεται επομένως, σε γενικευμένη κρίση, απειλώντας άμεσα την ύδρευση των νοικοκυριών αλλά και την άρδευση των καλλιεργειών, την ώρα που ο τουρισμός επεκτείνεται ανεξέλεγκτα, με νέα ξενοδοχεία και κατοικίες με πισίνες να προστίθενται σε ένα νησί που δεν έχει νερό να διαθέσει.
Παρά τις διακηρύξεις για «μεγάλα έργα» και «ορθολογική διαχείριση» το 2026, κανείς δεν παρουσιάζει συγκεκριμένο, δεσμευτικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Η πολιτική οργάνωση των έργων παραμένει ελλιπής, η υποτιθέμενη ενιαία διαχείριση του νερού είναι αποσπασματική και χωρίς ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο, ενώ ο σχεδιασμός αγνοεί επιδεικτικά τα δεδομένα και τον κώδωνα κινδύνου που κρούουν εδώ και χρόνια οι επιστήμονες.
Κυριαρχούν οι εξαγγελίες και όχι οι λύσεις. Η ευθύνη είναι διαχρονική και συγκεκριμένη. Όλες οι κυβερνήσεις, άφησαν την Κρήτη χωρίς τα αναγκαία, ολοκληρωμένα έργα υποδομής. Η περιφερειακή αρχή όχι μόνο δεν ανέτρεψε αυτή την πορεία, αλλά καλλιεργεί μια εικόνα «κοσμογονίας έργων», την ίδια στιγμή που προωθείται η παράδοση της διαχείρισης των υδάτων σε ανώνυμη εταιρεία μέσω ενιαίου φορέα, μετατρέποντας το νερό σε εμπόρευμα.
Συσκέψεις επί συσκέψεων για ενημέρωση, ενώ απαιτείται άμεσα πολιτική και κοινωνική κινητοποίηση: δημόσια, ενιαία και επιστημονικά σχεδιασμένη διαχείριση του νερού, έργα υποδομής με προτεραιότητα στις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων, αλλά και την αγροτική παραγωγή, άμεσος περιορισμός της σπατάλης στον τουρισμό.
Δεν μπορεί, δύο χρόνια τώρα Δήμοι όπως η Βιάννος να απαγορεύουν καλλιεργητικές περιόδους λόγω έλλειψης νερού και να αδειοδοτούνται παράλληλα, στην ίδια περιοχή ξενοδοχειακές μονάδες με πισίνες, που θα γεμίζουν από τον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα με γεωτρήσεις προς αυτόν τον σκοπό.
Παράλληλα, η κουβέντα που προσανατολίζει πολιτικές για εκχώρηση της διαχείρισης του νερού σε ιδιώτες, προφανέστατα θα είναι επιζήμια για τον μέσο πολίτη. Εν κατακλείδι, όσο δεν υπάρχει δράση, η λειψυδρία δεν θα είναι φυσικό φαινόμενο αλλά πολιτική επιλογή. Φοβάμαι μια καταστροφική πολιτική επιλογή. Σε αυτήν την κατεύθυνση είναι άκρως ανησυχητική η κατεύθυνση που φαίνεται να οδεύει ο Δήμος Ηρακλείου. Την αφαλάτωση.
Ενώ οι προειδοποιήσεις των επιστημόνων, ιδίως του καθηγητή Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών και Πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμιος Λέκκας, είναι ότι “πρέπει να κάνουμε έργα εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων για να μπορέσουμε να αντλήσουμε νερά από αυτούς. Θα πρέπει να σημειώσω, λέει ο κος Λέκκας, ότι οι υπόγειοι υδροφορείς είναι οι πιο μεγάλοι ταμιευτήρες που υπάρχουν”. Πάραυτα, ο Δήμος Ηρακλείου προσανατολίζεται σε μια λύση ενεργοβόρα κι επικίνδυνη για το περιβάλλον.αφαλάτωση, αν και λύση για την λειψυδρία, προκαλεί σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα, με κυριότερα την παραγωγή τεράστιων ποσοτήτων άλμης (συμπυκνωμένο αλάτι) που καταστρέφει τη θαλάσσια ζωή, την υψηλή κατανάλωση ενέργειας που αυξάνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, και το υψηλό κόστος λειτουργίας.
Τα κύρια προβλήματα συνοψίζονται στα εξής:
• Απόρριψη Άλμης: Για κάθε λίτρο πόσιμου νερού, παράγεται τουλάχιστον ένα λίτρο άλμης, η οποία, όταν επιστρέφει στη θάλασσα, έχει πολύ χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, είναι εξαιρετικά αλμυρή και συχνά περιέχει χημικά κατάλοιπα, βλάπτοντας το θαλάσσιο οικοσύστημα.
• Υψηλή Ενεργειακή Κατανάλωση: Οι μονάδες αφαλάτωσης, ιδιαίτερα της αντίστροφης ώσμωσης, απαιτούν τεράστια ποσά ενέργειας, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένο αποτύπωμα άνθρακα, εκτός αν χρησιμοποιούνται ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
• Θαλάσσια Ρύπανση & Υποβάθμιση: Η διαδικασία μπορεί να απορροφήσει μικροοργανισμούς και ψάρια μέσω των συστημάτων εισαγωγής νερού, προκαλώντας οικολογική ζημιά.
• Οικονομικό Κόστος: Παρά την τεχνολογική πρόοδο, η αφαλάτωση παραμένει μια ακριβή μέθοδος παραγωγής νερού.
Επομένως, Διεκδικούμε εδώ και τώρα δημόσια και ενιαία διαχείριση του νερού με επιστημονικό σχεδιασμό, άμεσα έργα υποδομής με προτεραιότητα στις λαϊκές ανάγκες και την αγροτική παραγωγή, αυστηρό περιορισμό της σπατάλης στον τουρισμό και καμία εκχώρηση του νερού στο ιδιωτικό κεφάλαιο.
Γιατί το νερό δεν είναι εμπόρευμα — είναι όρος ζωής.
Ακολουθήστε το Entospolis στο Facebook
