γράφει η Γιάννα Χουρδάκη*
Η μελαγχολία των γιορτών γεννιέται από τις πιο φωταγωγημένες μέρες του χρόνου. Είναι ένα λεπτό, αδιόρατο συναίσθημα, που δημιουργείται ως αποτέλεσμα μιας αντίφασης: την αίσθηση ότι υστερούμε απέναντι σε μια συλλογική αφήγηση ευτυχίας, ότι κάτι μέσα μας δεν συγχρονίζεται με το εξωτερικό κλίμα.
Σαν να παίζουμε σε λάθος τόνο μέσα σε μια καλοκουρδισμένη ορχήστρα. Οι γιορτές μας καλούν να νιώσουμε. Να συγκινηθούμε, να θυμηθούμε, να αγαπήσουμε, να συνδεθούμε. Και αυτή η πρόσκληση, λειτουργεί συχνά σαν καθρέφτης. Αντικατοπτρίζει ό,τι υπάρχει – αλλά και ό,τι λείπει.
Τις απουσίες που δεν καλύπτονται από τραπέζια γεμάτα φαγητό. Τους ανθρώπους που έφυγαν, εκείνους που απομακρύνθηκαν, τις σχέσεις που δεν έγιναν ποτέ αυτό που ελπίζαμε. Τον χρόνο που πέρασε και δεν επιστρέφει, και εκείνον που έρχεται και μας φοβίζει. Η μελαγχολία των γιορτών έχει συχνά τη μορφή ενός εσωτερικού ψιθύρου: «Δεν νιώθω όπως θα έπρεπε».
Και μέσα σε αυτή τη φράση κρύβεται ο πραγματικός πόνος. Όχι η λύπη καθαυτή, αλλά η σύγκριση. Οι γιορτές, ως πυκνός συμβολικός χρόνος, ενεργοποιούν τη μνήμη, επαναφέρουν απουσίες, ανασύρουν ανεκπλήρωτες προσδοκίες και μας αναγκάζουν να αναμετρηθούμε με τον εαυτό και τη ζωή μας.
Το φως που πολλαπλασιάζεται στο εξωτερικό περιβάλλον, συχνά καθιστά τις σκιές της ψυχής πιο ορατές. Υπάρχει, όμως, και μια βαθύτερη διάσταση: οι γιορτές σηματοδοτούν το τέλος και την αρχή. Και κάθε τέλος, όσο γιορτινό κι αν ντυθεί, φέρνει μαζί του έναν απολογισμό. Τι καταφέραμε; Τι χάσαμε; Ποιοι γίναμε; Αυτός ο εσωτερικός απολογισμός δεν είναι πάντα επιεικής. Και τότε η μελαγχολία γίνεται επίγνωση.
Είναι η στιγμή που η ψυχή αρνείται να προσποιηθεί ότι όλα είναι απλά, τακτοποιημένα, φωτεινά. Ίσως, τελικά, η μελαγχολία των γιορτών να μην είναι εχθρός. Να είναι μια πρόσκληση για εσωτερική αλήθεια. Να μας θυμίζει ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να χωρέσουμε σε έτοιμα σενάρια χαράς.
Ότι η σιωπή, η νοσταλγία, ακόμη και το βάρος στο στήθος, έχουν θέση στη ανθρώπινη εμπειρία – ακόμη και κάτω από λαμπιόνια. Και ίσως, αν σταθούμε δίπλα σε αυτή τη μελαγχολία χωρίς να την πολεμήσουμε, να μας διδάξει κάτι πολύτιμο: πως η αληθινή γιορτή δεν βρίσκεται πάντα στη φασαρία και στο φως, αλλά στη δυνατότητα να είμαστε παρόντες με ό,τι είμαστε.
Ατελείς, ευάλωτοι, αληθινοί. Και αυτό, με έναν παράξενο τρόπο, είναι κι αυτό μια μορφή ελπίδας.
*Γιάννα Χουρδάκη Ψυχολόγος- Παιδοψυχολόγος, Συγγραφέας του βιβλίου: «Το Σώμα ως Καθρέφτης της Ψυχής». Πλατεία Ελευθερίας 45, τηλ. 6947940293
