Με την ανησυχία για κατοικία να βαθαίνει, χιλιάδες φοιτητές και οι οικογένειές τους βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα: οι διαθέσιμες κατοικίες είναι ελάχιστες, αρκετά παλαιές και ιδιαίτερα ακριβές. Η αδυναμία πολλών ιδιοκτητών να εκσυγχρονίσουν τα ακίνητα συνδυάζεται με την έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, με αποτέλεσμα την έντονη μείωση της διαθεσιμότητας.
Οι παλαιότητες των κτιρίων, οι βαριές φορολογικές επιβαρύνσεις στα μισθώματα, οι ζημιές ή τα χρέη από προηγούμενους ενοικιαστές έχουν συμβάλει ακόμη περισσότερο στη μείωση των διαθέσιμων ακινήτων προς ενοικίαση. Αυτό έχει μετατρέψει την αναζήτηση φοιτητικής κατοικίας σε… πραγματικό θρίλερ.
Η εκτόξευση των ενοικίων είναι αξιοσημείωτη: στη γειτονιά του Ζωγράφου Αττικής, φτάνουν τα ~12 €/τ.μ. (περίπου 500 € για 40 τ.μ.), στην Πάτρα κοστίζουν περίπου 410 €, στο Ηράκλειο περίπου 360 €, στην Κομοτηνή 375 €, ενώ στη Θεσσαλονίκη ξεπερνούν τα 480 €. Την ίδια στιγμή, οι διαθέσιμες γκαρσονιέρες είναι συνήθως μικρές (38–48 τ.μ.) και παλαιές — σε πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, η ηλικία αυτών υπερβαίνει τα 50 χρόνια.
Οι ανακαινίσεις, όταν γίνονται, συνοδεύονται σχεδόν πάντα από σημαντικές αυξήσεις στα ενοίκια· μια ακόμη δυσκολία για φοιτητές και γονείς.
Στο μεταξύ, η ΠΟΜΙΔΑ έχει υποβάλει πρόταση στο υπουργείο Παιδείας για τη δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας αντιστοίχισης προσφοράς και ζήτησης φοιτητικών κατοικιών, είτε μέσω των πανεπιστημίων είτε κεντρικά στο Gov.gr. Εκεί οι ιδιοκτήτες και μεσίτες θα δηλώνουν εγκαίρως διαθέσιμα ακίνητα, ώστε οι ενδιαφερόμενες οικογένειες να έχουν πρόσβαση με διαφάνεια και άνεση.
Η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι η απουσία παρόμοιου μηχανισμού είναι ιδιαιτερότητα της Ελλάδας, καθώς σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες τα πανεπιστήμια συμμετέχουν ενεργά στη στέγαση των φοιτητών τους.
Όμως ακόμη και αν βρεθεί κατοικία, ξεκινά ο δεύτερος «γύρος» των προβλημάτων: τα διαδικαστικά και οι υποχρεώσεις προς την εφορία.
Τα μισθωτήρια συμβόλαια πρέπει να υπογράφονται και να υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω Taxisnet, καθιστώντας την καταχώριση δεδομένων (ΑΦΜ ενοικιαστών, ποσό μισθώματος, διάρκεια, κωδ. ακινήτου, αριθμό ρεύματος, ΠΕΑ) απαραίτητη για την κατοχύρωση της μίσθωσης. Επιπλέον, ο μισθωτής (φοιτητής ή γονέας) πρέπει να αποδεχθεί ηλεκτρονικά τη δήλωση – χωρίς την αποδοχή αυτή, η μίσθωση δεν θεωρείται νόμιμη. Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης είναι επίσης υποχρεωτικό.
Η ΠΟΜΙΔΑ προσφέρει επίσης αρκετές συμβουλές προς γονείς και φοιτητές: να μην πανικοβάλλονται και να μη δέχονται εγκαίρως την πρώτη προσφορά, να επεκτείνουν την αναζήτηση σε περιοχές πέρα από τα πανεπιστήμια, να οργανώσουν την αναζήτηση χωρίς βιασύνες και χωρίς να υπερβαίνουν τον προϋπολογισμό τους.
Επίσης, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει νόμιμος περιορισμός στο ύψος προκαταβολής ή εγγύησης, ότι η συγκατοίκηση μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος και να αυξήσει το επίδομα, και ότι κάθε σπίτι πρέπει να ελέγχεται προσεκτικά — κατά προτίμηση με φυσική επίσκεψη κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Η υπογραφή επίσημου μισθωτηρίου πριν από οποιαδήποτε πληρωμή είναι θερσφατη.
Τέλος, συνιστά να αποφεύγονται τα ανεπίσημα «μεσιτικό γραφεία » που ζητούν προκαταβολές χωρίς αξιόπιστες εγγυήσεις και να συνεργάζονται μόνο με αδειοδοτημένα μεσιτικά γραφεία, με την αμοιβή να καταβάλλεται μετά την υπογραφή του συμβολαίου και πάντα με τα νόμιμα παραστατικά επι της αμοιβής τους.
Εδώ να τονίσω πως οι ενοικιαστές έχουν κάθε δικαίωμα να ζητάνε από τα αδειοδοτημένα μεσιτικά γραφείο να τους επιδειχθεί η εντολή ανάθεσης του ακίνητου από τον ιδιοκτήτη του.
Ελένη Ζώτου
Κτηματομεσίτης
