Πενήντα ένα χρόνια μετά την τουρκική στρατιωτική εισβολή στην Κυπριακή Δημοκρατία, η ιστορική μνήμη παραμένει ενεργή και επιτακτική. Η 20ή Ιουλίου 1974 δεν αποτελεί απλώς μία ημερομηνία στο ημερολόγιο της Ιστορίας. Είναι ένα ορόσημο βίαιης ανατροπής της συνταγματικής και γεωπολιτικής τάξης στην Ανατολική Μεσόγειο, με συνέπειες που παραμένουν άλυτες στον 21ο αιώνα.
Η επιστημονική προσέγγιση της τραγωδίας του Κυπριακού ζητά, πρωτίστως, αναγνώριση των πραγματικών δεδομένων: της μονομερούς παραβίασης του διεθνούς δικαίου, της γεωπολιτικής εργαλειοποίησης των εγγυήσεων της Συνθήκης του 1960, και του συστηματικού μετασχηματισμού της de facto κατοχής σε μια de facto διχοτόμηση.
Τα Ψηφίσματα 541 (1983) και 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τα οποία επιστημονικά και νομικά παραμένουν ακρογωνιαίοι λίθοι της διεθνούς θέσης για το Κυπριακό, καταδικάζουν την παράνομη ανακήρυξη της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» και ζητούν τον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Θεωρώ πως οφείλουμε όχι απλώς να θυμόμαστε, αλλά να μελετούμε βαθιά τα αίτια, τις συνθήκες και τις διαχρονικές παραμορφώσεις που διαμόρφωσαν το Κυπριακό. Η ιστορική αποκατάσταση δεν προϋποθέτει μνησικακία, προϋποθέτει αυτογνωσία, νηφαλιότητα και σταθερή προσήλωση στις αξίες του Διεθνούς Δικαίου, της ευρωπαϊκής προοπτικής και του ανθρωπισμού.
Η Κύπρος δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό ζήτημα, είναι μια ιστορική εκκρεμότητα της μεταπολεμικής Ευρώπης, και ταυτόχρονα ένας τόπος συνύπαρξης, με πολιτισμική μνήμη και διαχρονική γεωστρατηγική σημασία. Η Ελλάδα παραμένει ακλόνητη στην υποστήριξή της προς την Κυπριακή Δημοκρατία, στηρίζοντας κάθε ειλικρινή, βιώσιμη και δίκαιη διαδικασία επανένωσης, στη βάση των αρχών του ΟΗΕ και του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Το αίτημα για μια ελεύθερη, ενωμένη και ειρηνική Κύπρο δεν είναι ουτοπικό. Είναι η ηθική και νομική υποχρέωση όλων μας, προς την Ιστορία, τη Δημοκρατία και τον Άνθρωπο.
*Κοινωνικός Επιστήμονας,
Διδακτορικός Ερευνητής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ειδικός και Σύμβουλος σε Ζητήματα Βιώσιμης Ανάπτυξης & Περιφερειακής Καινοτομίας
