Ο λιβυκός λαβύρινθος

5

γράφει η ΚΑΤΙΑ ΜΑΚΡΗ

Οι δηλώσεις του Μοχάμεντ Αούν, υπουργού Πετρελαίου της Λιβύης, ήταν ασφαλώς μια ευχάριστη έκπληξη για τη χώρα μας. Ο Λίβυος υπουργός έτεινε χείρα φιλίας, λέγοντας στο Al Jazeera ότι υπάρχουν «πραγματικές δυνατότητες εξεύρεσης φιλικών λύσεων με χώρες, όπως η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κύπρος, σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων». Επίσης, πρόσθεσε ότι «ο κόσμος έφτασε σε προχωρημένο στάδιο εκλογίκευσης για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων, είτε μέσω φιλικών λύσεων είτε μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου». Η έκπληξη γίνεται ακόμα μεγαλύτερη, αν αναλογιστεί κανείς ότι το νέο μνημόνιο ανάμεσα στην Τουρκία και τη Λιβύη για την εξερεύνηση και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων φέρει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή του.

Τα ελληνικά ΜΜΕ και όχι μόνον αυτά απέδωσαν μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι οι δηλώσεις αυτές έγιναν αμέσως μετά την επίσκεψη του Μοχάμεντ Αούν στην Ουάσιγκτον, όπου συναντήθηκε με τον βοηθό υπουργό Εξωτερικών (και παλιό μας γνώριμο εδώ στην Αθήνα) Τζέφρι Πάιατ. Ο Αούν προσπαθεί να πείσει αμερικανικές εταιρείες να δραστηριοποιηθούν στην έρευνα υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες ζώνες της Λιβύης και οι Αμερικανοί πιθανόν να του έδωσαν να καταλάβει πως αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν η οριοθέτηση είναι καθαρή και διεθνώς αναγνωρισμένη.

Μια δεύτερη ευχάριστη έκπληξη την εβδομάδα που πέρασε ήταν η απόφαση του Εφετείου της Τρίπολης να αναστείλει την ισχύ του νέου τουρκολιβυκού μνημονίου (αυτού που υπέγραψε ο Αούν στις 6 Οκτωβρίου του 2022) έως τη λήψη μιας οριστικής απόφασης. Το δικαστήριο αποδέχθηκε το επιχείρημα των νομικών που είχαν προσφύγει, ότι δεν πρόκειται για μνημόνιο αλλά για μια ολοκληρωμένη διεθνή συμφωνία, έκλεισε, όμως -με την αναστολή- το μάτι στη μεταβατική κυβέρνηση Ντμπεϊμπά να προσφύγει με τη σειρά της κατά της απόφασής του. Σε καμία περίπτωση, όπως γράφτηκε κατά κόρον στη χώρα μας, δεν το ακύρωσε. Μάλιστα, ο μεταβατικός πρωθυπουργός Ντμπεϊμπά έδωσε διαβεβαιώσεις στην Αγκυρα ότι η κυβέρνησή του εξακολουθεί να στηρίζει το μνημόνιο της 6ης Οκτωβρίου.

Παρά ταύτα οι Λίβυοι αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο. Πολιτικά δέχονται πιέσεις από όλους τους μεγάλους παίκτες του λιβυκού ζητήματος (και κυρίως από τις ΗΠΑ) να δώσουν ένα τέλος στη διαίρεση της χώρας σε επικράτειες της Τρίπολης και της Βεγγάζης και να προχωρήσουν σε εκλογές που θα αναδείξουν μια ενιαία κυβέρνηση με λαϊκή νομιμοποίηση. Οικονομικά και σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, τους έχει σοκάρει η πρωτοβουλία της Αιγύπτου να οριοθετήσει μονομερώς την υφαλοκρηπίδα της με τη Λιβύη, δυτικά της οριοθέτησης της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως οι ελίτ που λυμαίνονται την Τρίπολη και τη Βεγγάζη θα προτιμούσαν να συνεχίσουν να μοιράζονται την εξουσία μεταξύ τους, επικαλούμενες αξιώματα που έχουν λήξει είτε από το 2021 (όπως του μεταβατικού πρωθυπουργού) ή ακόμα και από το 2015 (όπως του λιβυκού Κοινοβουλίου). Η μονομερής οριοθέτηση της Αιγύπτου, ωστόσο, τους υποχρεώνει να αντιδράσουν, ώστε να μην κατηγορηθούν για παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και εκχώρηση εθνικού πλούτου. Ετσι, στις αρχές Ιανουαρίου ο Ντμπεϊμπά διαβεβαίωσε με κατηγορηματικό τρόπο πως οι εκλογές θα γίνουν μέσα στο 2023. Ο επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης Μοχάμεντ αλ Μενφί (επίσης γνώριμος στη χώρα μας, καθώς ήταν ο τελευταίος Λίβυος πρέσβης στην Αθήνα) ανέπτυξε με τις πλάτες του ΟΗΕ και των Ευρωπαίων ένα εναλλακτικό πλάνο για να οδηγηθεί άμεσα η χώρα στις κάλπες. Αυτό το σχέδιο προβλέπει διάλυση των θεσμικών οργάνων και των κυβερνήσεων σε Τρίπολη και Βεγγάζη και σχηματισμό μιας κυβέρνησης εθνικής ανάγκης που θα οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές, σε έξι μήνες.

Βεβαίως, μπορεί τίποτε από αυτά να μη συμβεί – ο λιβυκός πολιτικός λαβύρινθος παραμένει απρόβλεπτος. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, όμως, οι Λίβυοι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν μια κίνηση σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες. Ο Αούν αυτό είχε στο μυαλό του με την αναφορά στο Διεθνές Δικαστήριο. Και μπορεί να εννοούσε κυρίως την Αίγυπτο, ωστόσο μετά το διάβημα της Λιβύης στη χώρα μας για τις έρευνες νοτίως της Κρήτης (στο οποίο απαντήσαμε με ρηματική διακοίνωση στις αρχές της εβδομάδας) δεν θα πρέπει να αποκλείεται να στραφεί η Λιβύη και κατά της Ελλάδας. Αυτό είναι κάτι που μπορεί να συμβεί πολύ πιο σύντομα από ό,τι περιμένουμε. Και η πρώτη προετοιμασία που πρέπει να κάνουμε είναι να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα νοτίως της Κρήτης στα 12 μίλια.

REAL.GR

Ακολουθήστε το Entospolis στο Facebook