Πριν από λίγες ημέρες έγιναν στο Ηράκλειο τα εγκαίνια του Κέντρου Ημέρας Αλτσχάιμερ «Νεφέλη», παρουσία της υφυπουργού Υγείας κ. Ζωής Ράπτη, και έτσι μας δόθηκε η ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τη Διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Παν. Κρήτης, κα Μαρία Μπάστα, η οποία είναι και η επιστημονικά υπεύθυνη.
Η λειτουργία του Κέντρου Ημέρας «Νεφέλη» καλύπτει ένα σημαντικό κενό στο δημόσιο σύστημα Υγείας καθώς απευθύνεται σε άτομα με προβλήματα μνήμης από την πόλη του Ηρακλείου και την ευρύτερη περιοχή καθώς και στις οικογένειες τους.
-Τι είναι το ΚΗ «Νεφέλη» και σε ποιους απευθύνεται ;
Το ΚΗ Αλτσχάιμερ «Νεφέλη» είναι μια δημόσια δομή που υπάγεται στο ΠΑΓΝΗ όπου παρέχονται πολύπλευρες, εξειδικευμένες και ποιοτικές υπηρεσίες διάγνωσης και φροντίδας, φαρμακευτικές όσο και μη φαρμακευτικές θεραπευτικές λύσεις, όπως ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις (σε ασθενείς που αντιμετωπίζουν ηπιότερες νοητικές δυσκολίες), καθώς και δραστηριότητες με αποκαταστασιακό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα (στοχευμένα προγράμματα σωματικής άσκησης, εργοθεραπεία), ενώ ταυτόχρονα αποτελεί ένα χώρο συνάντησης, δημιουργίας και επικοινωνίας.
Απευθύνεται σε άτομα με προβλήματα μνήμης από την πόλη του Ηρακλείου και την ευρύτερη περιοχή και στις οικογένειες τους.
-Ήταν κάτι που έλειπε από το σύστημα υγείας της Κρήτης; Γιατί άργησε τόσο πολύ;
Σίγουρα είναι κάτι που έλειπε από το Ε.Σ.Υ. στο Ηράκλειο. Οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός Κέντρου Ημέρας για άτομα με γνωσιακά προβλήματα ξεκίνησαν από τον Ψυχιατρικό Τομέα Πα.Γ.Ν.Η. από το 2009 από τον Καθηγητή, κο Βγόντζα, τον Καθηγητή κο Σίμο και τους συνεργάτες τους, με παράλληλη συνδρομή από τη Νευρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η. και φορείς του Ηρακλείου, όπως η εταιρία νόσου Αλτζχάιμερ και συναφών διαταραχών νομού Ηρακλείου «Αλληλεγγύη» με πολυετή εθελοντική προσφορά στους κατοίκους του Ηρακλείου.
Ο λόγος που ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια είναι ότι τα γνωσιακά προβλήματα αφορούν μεγάλο τμήμα του πληθυσμού άνω των 60 ετών τόσο διεθνώς, όσο και με βάση μελέτες που έχουν γίνει στην Κρήτη. Πιο συγκεκριμένα, προ 8-ετίας είχε πραγματοποιηθεί μια μεγάλη μελέτη από την Ιατρική Σχολή Κρήτης, με επιστημονικά υπεύθυνο τον ο Καθηγητή Ψυχιατρικής Α. Βγόντζα, και σε σύμπραξη με τους τομείς της Κοινωνικής Ιατρικής, της Παθολογίας και της Νευρολογίας του Πανεπιστημίου.
Στόχος της μελέτης ήταν η διερεύνηση της συχνότητας εμφάνισης προβλημάτων μνήμης, τα οποία θα μπορούσαν στην συνέχεια να μετεξελιχθούν σε άνοια σε άτομα του γενικού πληθυσμού άνω των 60 ετών.
Στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, εξετάσθηκαν πάνω από 3,200 άτομα- κυρίως από την επαρχία του Νομού Ηρακλείου, ως προς τις νοητικές τους λειτουργίες και διαπιστώθηκε ότι ο επιπολασμός μνημονικών δυσχερειών έφταναν το 43% : άνοια εμφάνιζε σχεδόν 11% ενώ Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή (ΗΝΔ) το 32% από τους εξετασθέντες (Zaganas και συν., 2019) αναδεικνύοντας το μέγεθος του προβλήματος των γνωστικών διαταραχών στην κοινότητα στην Κρήτη.
Με βάση τη μελέτη μας, οι δυνητικά πάσχοντες με μνημονικές διαταραχές στα άτομα άνω των 60 ετών που μένουν στην περιφερειακή ενότητα Ηρακλείου υπολογίζεται ότι προσεγγίζουν τις 20.000 άτομα.
Αν και η πρόταση για σύσταση και λειτουργία μιας εξωνοσοκομειακής δομής είχε γίνει προ ετών, τελικά υλοποιήθηκε το 2019 με απόφαση της Περιφέρειας και του Περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη με την ένταξη στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Κρήτη 2014-2020».
-Πως θα χαρακτηρίζατε τη νόσο Alzheimer;
Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος του εγκεφάλου με προοδευτική εξέλιξη και, με κύριο χαρακτηριστικό την απώλεια μνήμης , όπου όμως επηρεάζονται και άλλες γνωστικές λειτουργίες.
Επίσης συχνά, αρκετές φορές και από τα πρώιμα στάδια, στη νόσο αυτή συνυπάρχουν και οι νευροψυχιατρικές –συμπεριφορικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, απάθεια, επιθετικότητα, διαταραχές του ύπνου, άρση αναστολών, η παρουσία των οποίων προκαλεί περαιτέρω έκπτωση στη λειτουργικότητα των πασχόντων , αλλά και έντονη επιβάρυνση στους φροντιστές του πάσχοντα.
-Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να ανησυχούν κάποιον και πρέπει τότε να αποτανθεί σε ειδικό;
Σημάδια ανησυχητικά είναι όταν κάποιος ξεχνά πρόσφατα γεγονότα, παρόλο που θυμάται πολύ καλά τα παλαιότερα, χάνει τα προσωπικά του αντικείμενα (χάπια, γυαλιά, κλειδιά), δε θυμάται ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων, συναντά δυσκολία στο να εκφραστεί, ψάχνει να βρει τις κατάλληλες λέξεις, δυσκολεύεται να κάνει πράγματα που παλαιότερα φαίνονταν πολύ εύκολα, π.χ. μαγείρεμα, οδήγηση, διαχείριση των οικονομικών, και τέλος έχει δυσκολία στον προσανατολισμό στο χώρο, ή χάνει το δρόμο σε περιοχές που γνωρίζατε καλά.
Σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να αποτανθεί σε ειδικό κέντρο ώστε να γίνει έλεγχος και εφόσον χρειάζεται να τεθεί σε θεραπεία.
Έχει χαρακτηριστεί η «ασθένεια του αιώνα» Που βρισκόμαστε με τη θεραπεία της;
Δυστυχώς, αν και έχει επενδυθεί μεγάλο ποσοστό των κονδυλίων στην έρευνα της θεραπείας της άνοιας, προς το παρόν δεν έχει βρεθεί φάρμακο που να τη θεραπεύει. Οι διαθέσιμες φαρμακευτικές θεραπείες ως τώρα στοχεύουν περισσότερο στην καθυστέρηση της εξέλιξης της πορείας της άνοια, παρά στην ίαση αυτής.
Αυτό που έχει φανεί να είναι το πλέον αποτελεσματικό είναι πολύ-επίπεδες και εξατομικευμένες παρεμβάσεις που εκτός από τα φάρμακα συνδυάζουν και αλλαγές σε τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως η άσκηση, η δίαιτα, ο ύπνος, η γνωσιακή ενδυνάμωση με νοητικές ασκήσεις, η ανάκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, και η ρύθμιση της των μεταβολικών παραγόντων (αρτηριακή πίεση, λιπίδια, σάκχαρο).
Τέτοιου είδους παρεμβάσεις, όταν εφαρμοστούν έγκαιρα σε στάδια πρώιμα , όπως στην Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή, μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά , ακόμη αναχαιτίζοντας την εξέλιξη σε άνοια ή καθυστερώντας την σημαντικά.
Τέτοιου είδους προσέγγιση ακολουθείται και στο κέντρο ημέρας Νεφέλη μια και στελεχώνεται από διάφορες ειδικότητες, όπως νευρολόγο, ψυχίατρο, ψυχολόγους, κοινωνικό λειτουργό, νοσηλεύτρια, εργοθεραπευτή, γυμναστή.
Τα επόμενα βήματα της “Νεφέλης”;
Το Κέντρο Ημέρας «Νεφέλη» ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Νοέμβριο του 2021. Από τότε έχουμε εκτιμήσει πάνω από 40 ωφελούμενους, που αποτελούνται από πάσχοντες ή /και τις οικογένειές τους.
Έχουν ήδη γίνει δύο «εργαστήρια» δημιουργικής απασχόλησης πασχόντων. Το επόμενο βήμα, εκτός από την εκτίμηση και νέων περιστατικών, είναι η δημιουργία σταθερών ομάδων πασχόντων που θα λειτουργούν δυο φορές εβδομαδιαία και θα απασχολούν/ εκπαιδεύουν ασθενείς.
Επίσης, το επόμενο διάστημα θα ξεκινήσει η λειτουργία ομάδων φροντιστών με στόχο την ψυχοεκπαίδευσή τους, και την υποστήριξη αυτών στη διαχείριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν με τους πάσχοντες συγγενείς τους.
Ευχαριστούμε!
Το Κέντρο Ημέρας Alzheimer του Ψυχιατρικού Τομέα Πα.Γ.Ν.Η. στεγάζεται σε ανεξάρτητο ισόγειο χώρο εντός των ορίων του νοσοκομείου, σε ένα άνετο και ευχάριστο περιβάλλον τριγυρισμένο από πεύκα. Λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή 8:30-15:30. Όλες οι υπηρεσίες παρέχονται δωρεάν.
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2810 392642
e-mail: alzheimer@pagni.gr
