Ο δρόμος προς την αυτοπραγμάτωση!

Γράφει η Γιάννα Χουρδάκη,ψυχολόγος

Η αυτοπραγμάτωση, η ολοκλήρωση του εαυτού μας, προϋποθέτει μια στροφή από τον εξωτερικό κόσμο που μας περιβάλλει, τα υλικά αγαθά, τους επαγγελματικούς στόχους και τις σχέσεις, στην αυτογνωσία και την ανάγκη για εσωτερική ανάπτυξη. Συχνά η αφορμή για αυτή την αλλαγή προσανατολισμού, γίνεται η εκπλήρωση υλικών μας στόχων. Όταν δηλαδή, το άτομο επιτύχει τους επαγγελματικούς του στόχους, ή αγοράσει το αυτοκίνητο ή το σπίτι που πάντα ονειρευόταν, τότε, αφού καταλαγιάσει ο πρώτος ενθουσιασμός, συνειδητοποιεί ότι τα εξωτερικά επιτεύγματα δεν είναι αρκετά για να νιώσει ικανοποίηση από τη ζωή, αντίθετα, η θλίψη, το αίσθημα κενού και ματαιότητας εξακολουθούν να υπάρχουν στον ίδιο βαθμό όπως και πριν.

Η αυτοπραγμάτωση είναι μια δυναμική διαδικασία, δεν αποτελεί δηλαδή ένα επίτευγμα που κάποτε κατακτιέται, αλλά αντιπροσωπεύει μια πορεία ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι το γνώθι σαυτόν ήταν η βασική ρήση στη διδασκαλία του Σωκράτη, αλλά και το πρώτο από τα Δελφικά παραγγέλματα.

Βέβαια, οι περισσότεροι από μας πιστεύουν ότι γνωρίζουν τον εαυτό τους σε ικανοποιητικό βαθμό, ή τουλάχιστον έτσι θα ισχυρίζονταν, αν κάποιος τους ρωτούσε. Είναι σημαντικό όμως να συνειδητοποιήσουμε ότι οι περισσότερες διανοητικές και ψυχολογικές διεργασίες αλλά και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του καθενός, εκφράζονται με τρόπο αυτοματοποιημένο, χωρίς τον έλεγχο μας, χωρίς δηλαδή να παρεμβαίνει η ελεύθερη βούληση. Το γεγονός όμως, ότι ο νους και ο ψυχισμός μας δομούνται σε ασυνείδητους μηχανισμούς προϋποθέτει την άγνοια μας για το τι ακριβώς συμβαίνει μέσα μας. Αν υπήρχε επίγνωση, δε θα υπήρχαν αυτοματοποιημένοι μηχανισμοί, καθώς οι δύο αυτές έννοιες είναι αλληλοαναιρούμενες. Δε γίνεται να λειτουργούμε μηχανικά, αν έχουμε επίγνωση του εαυτού μας και δε γίνεται να έχουμε επίγνωση αν λειτουργούμε μηχανικά.

Για να κατανοήσουμε πως ακριβώς συμβαίνει αυτό, αρκεί να παρατηρήσουμε για λίγο τον εαυτό μας σε όλες του τις εκδηλώσεις, διανοητικές, ψυχολογικές και σωματικές. Έτσι, σε ό,τι αφορά τις νοητικές μας λειτουργίες, θα διαπιστώσουμε ότι στο νου μας έρχονται ασταμάτητα σκέψεις των οποίων δεν μπορούμε να ελέγξουμε ούτε τη ροή, ούτε το περιεχόμενο. Αν δοκιμάσουμε να σταματήσουμε αυτές τις σκέψεις θα διαπιστώσουμε ότι αυτό είναι αδύνατον. Παρόμοια, αν προσπαθήσουμε να ελέγξουμε το περιεχόμενο των σκέψεων μας θα διαπιστώσουμε ότι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο για λίγο και αμέσως μετά οι σκέψεις μπαίνουν και πάλι στον αυτόματο πιλότο.

Η έλλειψη ελέγχου του ανθρώπου πάνω στον εαυτό του, φαίνεται ακόμα πιο καθαρά στο συναισθηματικό πεδίο. Τα συναισθήματα που βιώνουμε έρχονται απρόσκλητα και ούτε η ένταση, αλλά ούτε και η διάρκεια τους επηρεάζονται από τη βούληση μας. Ένα άτομο που δεν έχει εργαστεί πάνω στον εαυτό του, τις περισσότερες φορές αναγκάζεται απλά να υπομείνει τα δυσάρεστα συναισθήματα, περιμένοντας να καταλαγιάσουν. Η μηχανικότητα αυτή, η απουσία ελέγχου και βούλησης, είναι το ίδιο φανερή και στις κινήσεις του σώματος. Πόσοι μπορούν να αλλάξουν το ρυθμό ή το στυλ του βαδίσματος τους, τις χειρονομίες τους, τις συνήθειες αναφορικά με το φαγητό ή ακόμα και σε πολύ απλά και ασήμαντα  θέματα, όπως τη θέση που προτιμούν στον καναπέ;

Η συνειδητοποίηση αυτή είναι το πρώτο βήμα για ένα δρόμο μακρύ και δύσβατο, αποτελεί την απαραίτητη ρωγμή για να εισέλθει το φως της γνώσης στο σκοτάδι που μας καταδικάσει στα δεσμά μιας επιφανειακής ζωής. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ακούσια ζωή, μια ζωή που δεν την επιλέξαμε αλλά ακολουθούμε παθητικά τη ροή της, όπως ακολουθούμε παθητικά τις εσωτερικές μας παρορμήσεις, νομίζοντας ότι επιλέγουμε. Αν προσπαθήσουμε όμως να αντισταθούμε σε αυτές τις επιλογές, πίσω από τις οποίες βρίσκονται τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας, τότε διαπιστώνουμε ότι αυτό είναι αδύνατον.

Όταν το άτομο αρχίσει να «βλέπει» μέσα του, όταν το πεδίο του φωτίζεται, η ζωή μεταμορφώνεται, οι αξίες επαναπροσδιορίζονται, το νόημα που βρίσκουμε στην καθημερινότητα πηγάζει πλέον από μέσα και όχι από εξωτερικούς παράγοντες. Ο δρόμος είναι στενός και δύσβατος καθώς τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι σοκάρονται όταν συνειδητοποιούν τον εαυτό τους και συχνά βιώνουν επώδυνα αυτού του είδους την εμπειρία. Αυτή ακριβώς όμως είναι η διεργασία μιας εσωτερικής μεταμόρφωσης και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να πάρουμε στα χέρια μας τα ηνία του εαυτού μας και επομένως της ζωής μας. Αυτό συμβαίνει γιατί όταν «δούμε» το μηχανισμό των εσωτερικών διεργασιών μας, αυτές δεν μπορούν να μας ελέγχουν πλέον. Αυτό αποτελεί το αισιόδοξο μήνυμα που με παρρησία μπορώ να διατρανώσω.

 

 

 

 

Γιάννα Χουρδάκη, Ψυχολόγος

Ιατρικό Κρήτης, 2ος όροφος, 6947940293