Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη
Όσα διαδραματίστηκαν τους προηγούμενους τρεις μήνες, ολόκληρη την άνοιξη για να είμαστε ακριβέστεροι, στις περισσότερες χώρες του πλανήτη μας, προσεγγίζουν ή σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούν και την πιο νοσηρή και τολμηρή φαντασία. Μέσα σε μόνο λίγες εβδομάδες ανατράπηκε εκ βάθρων η δρομολογημένη καθημερινότητα στις κοινωνίες ακόμα και σε χώρες με υψηλό βιοτικό επίπεδο και το σπουδαιότερο, με πολύ προηγμένα συστήματα υγείας συγκριτικά πάντοτε με τον μέσο όρο. Η κρίση όμως δεν ξεπεράστηκε, ο ύπουλος ιός δυστυχώς είναι ακόμα εδώ, με άγνωστη επί του παρόντος πορεία. Αν παρακάμψουμε, προς στιγμήν, τα πολλαπλά θύματα της πανδημίας λόγω του κορονοϊού, εκείνο που αναμφίβολα θα μείνει πίσω, είναι τελικά μια οικονομική δυσπραγία το μέγεθος της οποίας σήμερα δεν μπορεί να υπολογισθεί. Πολλοί μιλούν, επίσης, και για απώτερα ψυχολογικά προβλήματα των εγκλεισμένων πολιτών, άλλοι για αυξημένα ποσοστά διαζυγίων, άλλοι περιγράφουν έναν κυκεώνα από πολιτισμικά, πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα μέσα στα οποία βρίσκονται πελαγωμένοι αρκετοί συμπολίτες μας.
Οι συγγραφείς βρέθηκαν και αυτοί σε αυτή τη μάχη εναντίον του μικροσκοπικού και αόρατου εχθρού, με τον δικό τους φυσικά τρόπο. Δεν είναι βεβαίως ετούτο καινούργιο φαινόμενο, δεδομένου ότι η περισσότερο γνωστική ιστορία μάς προμηθεύει με άφθονο ανάλογο υλικό. Είναι χαρακτηριστικό, και αρκούντως κλασσικό, το «Δεκαήμερο του Βοκακίου» που αναφέρεται στην επιδημία του «Μαύρου Θανάτου», της πανούκλας δηλαδή, που ενέσκηψε στην περιοχή της Φλωρεντίας για πέντε χρόνια με υφέσεις και εξάρσεις στα μέσα του δέκατου τέταρτου αιώνα, και που εξόντωσε σημαντικό τμήμα του πληθυσμού. Είναι τόσο τυπική η περιγραφή των όσων βίωσαν οι επτά γυναίκες και οι τρεις άντρες που κλείστηκαν σε μια βίλα έξω από την Φλωρεντία για να σωθούν από την επελαύνουσα επιδημία της Μαύρης Πανούκλας, ώστε οι περισσότεροι χρησιμοποιούν το βιβλίο αυτό ως σημείο αναφοράς, πέρα από το γεγονός ότι αυτό καθ’ εαυτό έδωσε έναυσμα και κίνητρο σε άλλους μεταγενέστερους να αποτυπώσουν τις δικές τους «εντυπώσεις» και εμπειρίες από την λαίλαπα που βίωναν. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα, κυρίως στη γηραιά ήπειρο αλλά και στον καινούργιο κόσμο, στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Να υπενθυμίσουμε απλώς το «Περί τυφλότητας» (1995) του Ζοζέ Σαραμάγκου, καθώς και την πασίγνωστη «Πανούκλα» (1947) του Αμπέρ Καμύ. Σε αμφότερα τα τελευταία μυθιστορήματα, σημειωτέον, οι πρωταγωνιστές είναι γιατροί.
Αλλά και σε τούτη την σύγχρονη πανδημία λόγω κορονοϊού, γράφτηκαν και σίγουρα συνεχίζουν να γράφονται καινούργια κείμενα από πολλούς αρθρογράφους, δημοσιογράφους, λογοτέχνες, και από όσους γενικώς εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στην αντιμετώπισή της, ή την βιώνουν απλώς. Η πανδημία έφερε στο προσκήνιο τον φόβο του θανάτου και ταυτόχρονα την αγάπη για τη ζωή την οποία συνήθως θεωρούμε δεδομένη, παρά το γεγονός ότι οι φιλόσοφοι μας λένε, ως συνήθως, άλλα. Ότι η ίδια η ζωή, στην ουσία, είναι μια μορφή ήττας, αφού το τέλος της είναι ήδη προδιαγεγραμμένο από την έναρξή της. Τώρα με την πιθανότητα να μολυνθούμε και εμείς ή να μας μολύνει κάποιος γνωστός, συνάδελφος, γείτονας ή φίλος, οχυρωθήκαμε και γίναμε περισσότερο εγωιστές στρέφοντας το ενδιαφέρον μας στους εαυτούς μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν βρέθηκαν και κάποιες ομάδες εργαζομένων δίπλα σε νοσούντες και αναξιοπαθούντες, όπως για παράδειγμα το προσωπικό των νοσοκομείων. Για τους λογοτέχνες, το πρόβλημα δεν υπήρξε ούτε αιφνίδιο, ούτε έδειχνε να εμπεριέχει χαρακτηριστικά στέρησης της ελευθερίας τους. Αρκετοί διάβασαν όλα όσα βιβλία είχαν αφήσει παραπονεμένα στην άκρη. Οι περισσότεροι, κατά τα λεγόμενά τους, τελείωσαν κείμενα που είχαν αφήσει στην μέση της συγγραφής, άλλοι άρχισαν κάτι καινούργιο, μερικοί εμπνεύστηκαν από την περιρρέουσα δημιουργηθείσα κατάσταση και συνέχισαν σε άλλα πεδία του ενδιαφέροντός τους. Τυπικό παράδειγμα, αποτελεί ο Ιταλός γιατρός και συγγραφέας Πάολο Τζορντάνο, ο οποίος μέσα σε λίγες εβδομάδες κατάφερε να γράψει και τελικά δημοσίευσε ένα βιβλίο, συλλογή δοκιμίων στην πραγματικότητα, με τίτλο «Περί μετάδοσης», το οποίο μάλιστα κυκλοφόρησε πρόσφατα και στη γλώσσα μας. Σίγουρα, δεν είναι ο μόνος συγγραφέας στη χώρα του ή αλλαχού. Συγγραφείς, λογοτέχνες, εκδοτικοί οίκοι, μεγάλες βιβλιοθήκες, ονομαστά ιδρύματα σε πολλές χώρες έχουν ενεργοποιηθεί και συλλέγουν διαρκώς και μανιωδώς κείμενα που τους στέλνουν απ’ όλες τις γωνιές της γης. Η πρόκληση της πανδημίας, ο τρόπος που αυτή μεταβάλλει τεκμηριωμένες σταθερές του ανθρώπινου πολιτισμού, ήταν φυσικά το βασικότερο κίνητρο, και όχι ότι κάποιους αιώνες αργότερα οι ίδιοι οι συγγραφείς και τα γραπτά τους θα αποτελούν αναμφίβολα σημείο αναφοράς και συγκεκριμένη βιβλιογραφική παραπομπή για τους συναδέλφους τους εκείνων των μακρυνών μελλοντικών χρόνων!
Ακολουθήστε το Entospolis στο Facebook
