Βρισκόμαστε μόλις λίγους μήνες από την ολοκλήρωση του τρίτου μνημονίου και ενώ θεωρητικά η ελληνική οικονομία θα έπρεπε να εξέρχεται από την πολύχρονη οικονομική κρίση, οι πολίτες της χώρας εισπράττουν μία εντελώς διαφορετική εικόνα αφού συνεχίζουν να βυθίζονται σε έναν ωκεανό οικονομικών και άλλων προβλημάτων.
Όσο πλησιάζει η ώρα της κάλπης η κυβέρνηση προσπαθεί ολοένα και περισσότερο να στήσει ένα σκηνικό επιτυχίας, όμως η στυγνή πραγματικότητα την διαψεύδει πανηγυρικά. Η πολυπόθητη ανάπτυξη δεν έρχεται. Μόλις και μετά βίας έχει επιτευχθεί μία σταθεροποίηση της οικονομίας σε χαμηλά επίπεδα. Οι ξένοι ιδιώτες επενδυτές δεν συνωστίζονται έξω από το γραφείο του υπουργού οικονομικών. Συνωστίζονται μόνο τα διεθνή κοράκια που θέλουν να αρπάξουν δωρεάν τα κόκκινα δάνεια.
Ποιές είναι όμως οι προϋποθέσεις εκείνες που είναι απαραίτητες για να εξέλθει επιτέλους η χώρα μας από την πολυετή οικονομική κρίση ;
Είναι πλέον σε όλους γνωστό ότι η ελληνική κρίση που γιγαντώθηκε στα απόνερα της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης του 2008, δεν προήλθε από τα τοξικά προϊόντα του τραπεζικού συστήματος αλλά από την χρεοκοπία του ελληνικού κράτους. Χρεοκοπία που ήταν αποτέλεσμα της κατασπατάλησης του δημόσιου χρήματος στην οποία επιδόθηκαν όλες οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις. Βελτίωναν βέβαια το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων, μόνο που η βελτίωση αυτή γινόταν με δανεικά. Αποκορύφωμα της προσέγγισης αυτής ήταν η προεκλογική δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου :“Τσοβόλα δώστα όλα “.
Το ακολουθούμενο μοντέλο ανάπτυξης στηρίχθηκε στη διόγκωση του δημόσιου τομέα και στη συντήρηση της υπερκατανάλωσης με δανεικά. Αντί να δοθεί έμφαση στις εξαγωγές και στην εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας, στηρίχθηκαν τα κλειστά επαγγέλματα και αφέθηκε ανεξέλεγκτη η φοροδιαφυγή. Η κρίση του 2008 έδωσε τέρμα στον εύκολο δανεισμό και το σαθρό οικοδόμημα της ελληνικής οικονομίας κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος.
Κάπως έτσι εισήλθαμε στην περίφημη μνημονιακή περίοδο. Μετά από οκτώ χρόνια μνημονιακής θεραπείας ο ασθενής αρνείται να συνέλθει. Γιατί άραγε ; Μήπως ήταν λάθος η θεραπεία ή μήπως δεν εφαρμόστηκε σωστά ;
Για να εξέλθει μία χώρα από μία τόσο σοβαρή οικονομική κρίση, η οποία έχει διαστάσεις κοινωνικής και πολιτισμικής κρίσης, απαιτείται καταρχήν κοινή αντίληψη για τα αίτια της κρίσης και ευρύτατη συναίνεση για τις απαιτούμενες αλλαγές. Καθ’ όλη την διάρκεια των μνημονιακών χρόνων το πολιτικό σύστημα δεν εξήγησε με ειλικρίνεια στην κοινωνία τα πραγματικά αίτια της κρίσης. Η νοοτροπία των ελλήνων πολιτικών δεν άλλαξε, ούτε όμως και η νοοτροπία της ελληνικής κοινωνίας.
Οι κυβερνήσεις δεν ενστερνίστηκαν τα μνημόνια αλλά τα έβλεπαν σαν αναγκαίο κακό και προσπαθούσαν να υλοποιήσουν τα ελάχιστα δυνατά. Στην ελληνική κοινωνία πέρασε η άποψη πως τα μνημόνια ήταν η τιμωρία που επεβλήθηκε στην Ελλάδα για την χρεοκοπία της και δεν θεωρήθηκαν αυτά ως η μεγάλη ευκαρία για την διόρθωση των χρόνιων παθογενειών της ελληνικής οικονομίας.
Ο στόχος της συρρίκνωσης των δίδυμων ελλειμμάτων μπορεί να επιτεύχθηκε, αυτό έγινε όμως με μείωση της ζήτησης και ανηλεή υπερφορολόγηση και όχι με αύξηση της παραγωγικότητας και των εξαγωγών. Η επιλογή του δρόμου της υπερφορολόγησης έγινε με σκοπό τη συντήρηση του πελατειακού κράτους. Η επιστροφή του πελατειακού κράτους εκπροσωπείται σήμερα εμβληματικά από την κυβέρνηση Τσίπρα και προβληματίζει έντονα τους δανειστές – εταίρους μας.
Για να βγει η χώρα μας από την κρίση απαιτούνται πραγματικές μεταρρυθμίσεις και ουσιαστική ελάφρυνση του δημόσιου χρέους. Πρέπει να γίνουν και τα δύο για να επιστρέψει η χώρα στην κανονικότητα και να αποκτήσει μόνιμη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές. Μόνο το ένα από τα δύο δεν φτάνει. Ακόμα και αν μηδενιστεί το χρέος, χωρίς μεταρρυθμίσεις θα ξαναδημιουργηθεί πολύ γρήγορα, καθώς η δομή της οικονομίας παράγει ελλείμματα. Το μέγεθος του χρέους άλλωστε δεν είναι η αιτία της κρίσης αλλά το αποτέλεσμα. Η αιτία βρίσκεται στο μέγεθος του κράτους και στις ασφυκτικές παρεμβάσεις του στην ιδιωτική οικονομία.
Αν υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις χωρίς ελάφρυνση του χρέους , θα πλανάται πάντα η αμφιβολία πάνω από τις αγορές για την δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους και την αδυναμία στην οποία θα περιέλθει ξανά η χώρα μας σε περίπτωση που επιδεινωθούν οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες.
Για να αλλάξει η δομή της ελληνικής οικονομίας θα πρέπει πρωτίστως να μειωθεί το μέγεθος του κράτους, με επιθετικές ιδιωτικοποιήσεις και κλείσιμο των άχρηστων κρατικών οργανισμών.
Έπειτα θα πρέπει να σταματήσει η υπερφορολόγηση που στραγγαλίζει την προσπάθεια επιβίωσης τόσο των νοικοκυριών όσο και των επιχειρήσεων. Το μόνο που επιτυγχάνει η υπερφορολόγηση είναι η μεταφορά του προβλήματος από τον ισολογισμό του κράτους στον ισολογισμό του ιδιωτικού τομέα, εκτινάσσοντας τα κόκκινα δάνεια και τις οφειλές των ιδιωτών προς το δημόσιο.
Και τέλος θα πρέπει να βρεθεί μία οριστική λύση στο ασφαλιστικό σύστημα. Η λύση αυτή όμως απαιτεί γενναίες πολιτικές αποφάσεις αφού θα πρέπει να είναι θεραπεία σοκ. Εύκολες λύσεις δυστυχώς δεν υπάρχουν για το ασφαλιστικό μας σύστημα. Ένα είναι βέβαιον, ότι είναι αδύνατον ένας εργαζόμενος να συντηρήσει με τις ασφαλιστικές του εισφορές ένα συνταξιούχο και έναν άνεργο.
Η έξοδος λοιπόν από την κρίση είναι πρώτα απ’ όλα ελληνική δουλειά. Απαιτεί γενναίες πολιτικές αποφάσεις και ευρεία κοινωνική συναίνεση. Αφού υλοποιηθούν αυτά μπορούμε να ελπίζουμε σε δεύτερο χρόνο ότι θα λάβει χώρα η οριστική ελάφρυνση του δημόσιου χρέους. Προς το παρόν αναζητείται κυβέρνηση που να προσφέρει αξιοπιστία και εμπιστοσύνη.
*Μηνάς Παπαδάκης , MBA, DIC.
Ακολουθήστε το Entospolis στο Facebook
