Το έργο του Σίσυφου

Γράφει η Χριστίνα Κουλούρη

Το μάθημα της ιστορίας έχει ταλαιπωρηθεί πολύ στη χώρα μας. Είναι το μοναδικό μάθημα για το οποίο, παρά τις συνεχείς προσπάθειες, τη συγκρότηση επιτροπών και την κατάθεση υπομνημάτων, δεν έχουν αλλάξει ούτε τα αναλυτικά προγράμματα ούτε τα σχολικά εγχειρίδια. Η αλλαγή του τρόπου που διδάσκεται η ιστορία στο σχολείο αποδεικνύεται ένα σισύφειο έργο. Οι λόγοι είναι πολλοί και έχουν αναδειχθεί ανάγλυφα από τον διάλογο που διεξάγεται μετά την κατάθεση του Σχεδίου Προγραμμάτων Σπουδών για το μάθημα της ιστορίας στην υποχρεωτική εκπαίδευση, τον περασμένο Μάρτιο.

Πρώτον, ο διάλογος είναι ιδεολογικοποιημένος και πολιτικά φορτισμένος. Η πόλωση που υπάρχει στον πολιτικό λόγο μεταφέρεται αυτούσια στη διαμάχη περί σχολικής ιστορίας. Πρόκειται για διαχρονικό φαινόμενο. Ανάλογα με την κυβέρνηση που προωθεί την αλλαγή, αξιολογείται και το έργο των επιστημόνων που προτείνουν τις μεταρρυθμίσεις, σαν να είναι ετερόφωτα όργανα των πολιτικών. Η απαξίωση του επιστημονικού λόγου και η αμφισβήτηση του κύρους του Πανεπιστημίου συλλήβδην αποτελούν συμπτώματα μιας κοινωνίας, η οποία βυθίζεται σε μια σοβαρή κρίση αξιών.

Δεύτερον, η διδασκαλία της ιστορίας, όπως γίνεται μέχρι σήμερα, είναι τόσο αναποτελεσματική που η άποψη που έχουν οι σημερινοί ενήλικες για την ιστορία είναι στρεβλή και απέχει από τον ορισμό της ως επιστήμης. Ενώ δηλαδή η ιστορία στοχεύει στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και την κατανόηση του παρόντος, η κυρίαρχη άποψη την θέλει να βασίζεται στην καλή μνήμη και την ικανότητα απομνημόνευσης χρονολογιών και ονομάτων. Αποτέλεσμα είναι να κυριαρχεί η πεποίθηση ότι «η ιστορία δεν ξαναγράφεται» και ότι δεν υπάρχει καμία εξέλιξη στην επιστήμη της ιστορίας …η οποία προφανώς δεν θεωρείται καν επιστήμη. Αντίθετα, θεωρείται ότι η διδασκαλία της οφείλει να ακολουθεί μια «παράδοση» και να παραμένει αναλλοίωτη από γενιά σε γενιά. Εάν υιοθετούσαμε αυτή την άποψη, θα έπρεπε να κλείσουμε αμέσως όλα τα πανεπιστημιακά τμήματα ιστορίας.

Η μεταρρύθμιση που προτείνουμε εδράζεται στη διεθνή εμπειρία αλλά και στις προηγούμενες προτάσεις που έχουν κατατεθεί στο Υπουργείο Παιδείας από ομάδες ειδικών από το 2011. Είναι κρίμα αυτονόητες κατακτήσεις της διδακτικής της ιστορίας στον δυτικό κόσμο από το 1970 και το 1980 να αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα ως «επανάσταση» το 2017. Πάντως, παρόλο που η συζήτηση μέχρι στιγμής φαίνεται να διεξάγεται γύρω από το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών (κυρίως τι δεν περιλαμβάνουν), η φιλοσοφία του Σχεδίου αφορά κυρίως στην αλλαγή της μεθόδου διδασκαλίας και όχι του περιεχομένου.

* Η κ. Χριστίνα Κουλούρη είναι καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος της Επιτροπής Προγράμματος Σπουδών Ιστορίας

Από ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Ακολουθήστε το Entospolis στο Facebook