Η επιστροφή του «μεσαίου χώρου»;

Γράφει ο Γιάννης Λούλης

Ας κοιτάξουμε ταυτόχρονα το τι γίνεται γύρω μας και το τι σημαίνει για τα πολιτικά μας πράγματα. Ούτως ή άλλως γύρω μας συντελούνται δραματικές ανακατατάξεις στα πολιτικά ρεύματα. Πρόσφατος είναι ο καθρέπτης των γαλλικών εκλογών, που δείχνει πολλά. Ένα διαχρονικό δεδομένο ήταν ότι όποιος κέρδιζε τον μεσαίο χώρο, επικρατούσε εκλογικά. Αυτό όμως, στις μέρες μας, δεν είναι το θέσφατο που ίσχυε κάποτε. Γι’ αυτό άλλωστε υπήρχε διάχυτη ανησυχία πως στη Γαλλία θα μπορούσε να κάνει το μεγάλο άλμα η Λεπέν.

Μετά την κρίση του 2008, τμήματα της μεσαίας και της μικρομεσαίας τάξης ένιωσαν εγκαταλελειμμένα. Το βιοτικό τους επίπεδο ή υποχώρησε ή έμεινε στάσιμο. Το ίδιο διάστημα εκτοξεύτηκαν οι ανισότητες.

Παράλληλα, οι πολιτικοί θεωρήθηκαν κάστα κλεισμένη στον μικρόκοσμό της. Έτσι διαμορφώθηκαν οι συνθήκες για έκρηξη λαϊκιστικών φαινομένων. Λαϊκιστές της άκρας Δεξιάς ήταν οι κύριοι ωφελημένοι εκλογικά επενδύοντας στην οργή, στον φόβο και στον εθνικισμό. Η εποχή που διανύουμε σφραγίστηκε κυρίως από την πιο απρόοπτη προεδρική νίκη της ιστορίας της Αμερικής. Εξελέγη πρόεδρος ένας ιδιόρρυθμος λαϊκιστής, ακραίος εθνικιστής και απρόβλεπτος στις αντιδράσεις του. Μπορεί να μην κέρδισε την πλειοψηφία των ψηφοφόρων, κέρδισε όμως την πλειοψηφία των εκλεκτόρων σε πολιτείες που κυριάρχησε η οργή κατά του «κατεστημένου». Στο κατεστημένο ανήκε και ο Τραμπ, όμως εμφανίστηκε ως αντίπαλός του!

Η Γαλλία, χάρη στον Ντε Γκολ, απέκτησε ένα σοφό προεδρικό εκλογικό σύστημα δύο γύρων. Διότι στον δεύτερο γύρο, αν ο ένας υποψήφιος ήταν ακραίος, οι δυνάμεις του μεσαίου χώρου θα συνασπίζονταν εναντίον του. Και άρα, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να επικρατήσει. Έτσι, από την ώρα που ο Μακρόν θα κέρδιζε τη μάχη του μεσαίου χώρου από κεντροαριστερούς ή κεντροδεξιούς ανταγωνιστές, θα ήταν αδύνατον να χάσει από την ακροδεξιά Λεπέν. Επίσης, ο Μακρόν διέθετε ένα ανεκτίμητο όπλο, που θα προσέθετε στην κεντρώα εικόνα του: Δεν θεωρείται παραδοσιακός πολιτικός. Δεν είναι καν αρχηγός κόμματος. Είναι de facto εκτός «συστήματος». Είναι κάτι «νέο». Θυμίζει κάτι μεταξύ Μπλερ (πριν τον καταστρέψει ο πόλεμος του Ιράκ) και Μπιλ Κλίντον.

Σηματοδοτεί λοιπόν η σχεδόν βέβαιη νίκη του Μακρόν την «επιστροφή» του μεσαίου χώρου γενικότερα; Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Στην εποχή μας ο πολιτικός μεσαίος χώρος από μόνος του δεν είναι γέφυρα επιτυχίας. Χρειάζεται ο εκφραστής του, είτε είναι κεντροαριστερός, είτε κεντροδεξιός, να θυμίζει μη παραδοσιακό πολιτικό. Αυτό λ.χ. θυμίζει η Μέι στην Αγγλία, αν και ηγείται ενός ιστορικού παραδοσιακού κόμματος. Αυτή είναι η δύναμη του Μακρόν, φέρνει κάτι νέο και φρέσκο. Τούτο δεν το είχε ο αραχνιασμένος Δεξιός υποψήφιος, ούτε ο παραδοσιακός σοσιαλιστής, ούτε καν ο ριζοσπάστης σοσιαλιστής. Ο τελευταίος αναμασούσε αναχρονισμούς, που ο Μιτεράν εγκατέλειψε γρήγορα για να κερδίσει μια δεύτερη θητεία.

Φτάνουμε λοιπόν τώρα στα δικά μας: Ο Τσίπρας επικράτησε τον Γενάρη του 2015 και μετά τον Σεπτέμβρη, όχι διότι ήταν «Αριστερός», αλλά παρά το ότι ήταν Αριστερός! Ο μεσαίος χώρος τον επέλεξε, γιατί ήταν κάτι «νέο» και διότι τα παραδοσιακά κόμματα ήταν πλέον το χείρον. Ο ίδιος εκλογικός χώρος τού ζήτησε να είναι συνετός και πραγματιστής. Και αυτός ανέθεσε την οικονομία στον Βαρουφάκη! Σήμερα η ΝΔ, μέσα από τη φθορά του Τσίπρα, θα έπρεπε να «πετάει» δημοσκοπικά και να σαρώνει το μεσαίο χώρο. Θεωρείται όμως ατάραχος αναχρονισμός. Είναι μόνο όχημα αποδοκιμασίας του Τσίπρα.

Γι’ αυτό ο μεσαίος χώρος στη χώρα μας είναι ορφανός. Ουδείς μπορεί να τον καλύψει. Μακρόν φυσικά δεν υπάρχει! Ούτε υπάρχει κάτι «νέο» για να προσελκύσει τον μεσαίο χώρο. Ο χώρος αυτός εντοπίζεται στην επιλογή «κανείς» των δημοσκοπήσεων. Στην αποστροφή προς όλους και στην με «χίλια ζόρια» επιλογή του μικρότερου κακού. Με δυο λόγια: Στη χώρα μας, μεσαίος χώρος γιοκ! Ό,τι και να συμβαίνει γύρω μας.

Από ΗΜΕΡΗΣΙΑ